M2:1736 — شیر او نوشد که در نشو و نماست / چارق او پوشد که او محتاج پاست

هذا البيت هو جزء من عتاب النبي موسى الشديد للراعي. يواصل موسى، من منطلق العقل واللاهوت التنزيهي، تفنيد كلام الراعي وبيان مدى سخفه. فبعد أن وصف كلامه بالكفر والثرثرة الفارغة، يقدم الآن حجة منطقية.

يقول موسى: «يا هذا، إن عطاياك تفترض في الله جسماً وحاجة، وهذا محال. فاللبن لا يشربه إلا كائن ينمو ويكبر، كطفل رضيع. والحذاء الخشن (الجاروق) لا يلبسه إلا من له أقدام يسير بها على الأرض ويحتاج لوقايتها. والله سبحانه وتعالى غني عن النمو وعن الأعضاء». بهذا المنطق، يحاول موسى أن يصحح للراعي مفهومه عن الألوهية، ناقلاً إياه من مستوى التشبيه المادي إلى مستوى التنزيه المتعالي الذي يليق بجلال الله.

يمثل هذا البيت ذروة منطق الشريعة الظاهرة الذي يرفض أي تصوير مادي للذات الإلهية. لكن القصة ستكشف لاحقاً أن هذا المنطق، على صحته، يغفل عن حقيقة أعمق، وهي أن الله ينظر إلى حرارة القلب وصدق المحبة، لا إلى صواب العبارة ودقة التعبير.

این بیت بخشی از سخنان تند و انتقادآمیز موسی خطاب به چوپان است. موسی در حال توبیخ چوپان به خاطر دعاهای ساده و انسان‌وار اوست و می‌کوشد تا به او بفهماند که خداوند متعال، وجودی فراتر از تصورات و نیازهای بشری است.

موسی با دو مثال روشن استدلال می‌کند: «شیر» خوراک موجودی است که در حال «رشد و نمو» است، مانند یک نوزاد. «چارق» یا کفش نیز برای کسی کاربرد دارد که «پا»ی فیزیکی دارد و به آن برای راه رفتن محتاج است. این نیازها مختص مخلوقات است. نسبت دادن این ویژگی‌ها به خداوند، که نه جسم دارد، نه در حال رشد است و نه هیچ‌گونه نیازی دارد، از دیدگاه موسی کفرآمیز و بی‌ادبانه است. او با این منطق، دعای چوپان را که می‌خواست برای خدا چارق بدوزد و شیر بیاورد، باطل و نشانه‌ی جهل او می‌داند.

در واقع، این بیت اوج نگاه شریعت‌مدار و عقل‌گرای موسی را در این داستان نشان می‌دهد که بر «تنزیه» (پاک و منزه دانستن خدا از صفات مخلوقات) تأکید دارد. او نمی‌تواند درک کند که چطور می‌توان با خدا از سر عشق و صمیمیتی چنین بی‌پرده سخن گفت و صفات انسانی را به او نسبت داد. البته در ادامه داستان، خداوند خود موسی را به خاطر این سخت‌گیری سرزنش خواهد کرد.