Read› Daftar 6› Returning to the story of the mouse seeking the frog at the riverbank and pulling the end of the string so the frog in the water would know of its seeking.› beyt 2964
M6:2964 — ای خنک چشمی که عقلستش امیر / عاقبتبین باشد و حبر و قریر
M6:2964
Meaning · به زبانِ تو — Your language · AI
چه سعادتمند است آن نگاه و بینشی که تحت فرمان عقل عمل میکند؛ چنین بینشی همواره فرجام امور را میبیند و به صاحبش دانایی و آرامش میبخشد.
مولانا در این بیت، برتری «عقل» را بر «چشم» یا همان حس ظاهر، ستایش میکند. داستان این بخش دربارهٔ فریب خوردن از ظواهر است و مولانا توضیح میدهد که حواس ما، مانند چشم، بهآسانی فریب میخورند. چشم فقط سطح چیزها را میبیند: سبزی و زیبایی ظاهری یک مرتع (خضرای دمن)، اما عقل به عمق نفوذ میکند و دام پنهان در آن را تشخیص میدهد.
بنابراین، چشمی که «عقل امیر اوست»، صرفاً یک عضو بینایی نیست، بلکه نماد کل نظام ادراکی انسان است که وقتی تحت هدایت عقل قرار گیرد، به بصیرتی عمیق دست مییابد. این بصیرت سه ویژگی کلیدی دارد:
- عاقبتبین: به نتیجه و فرجام کارها مینگرد، نه فقط به لذت یا زیبایی لحظهای. این همان خصلتی است که پرنده را از دامی که در علفزار پنهان است، نجات میدهد.
- حبر (دانا): به دانایی و علم حقیقی میرسد، زیرا فریب صورتها را نمیخورد و به معنای پنهان در پس آنها پی میبرد.
- قریر (آسوده): به آرامش و اطمینان قلبی دست مییابد. کسی که عاقبتاندیش و داناست، از اضطراب ناشی از تصمیمهای کورکورانه و گرفتار شدن در دامهای پیشبینینشده در امان است و چشم و دلش روشن و آرام است.
- خنک
- خوشا، خوش به حال، مبارک
- عقلستش امیر
- عقل، امیر و فرمانروای آن است
- عاقبتبین
- آیندهنگر، کسی که فرجام و پایان کارها را میبیند
- حبر
- دانشمند، عالم، دانا
- قریر
- آسوده، خشنود، آرامخاطر (از عبارت «قرة العین» به معنای روشنایی چشم)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.