لوستل› دفتر ۶› د دې خبر په تفسیر کې چې مصطفی (ص) فرمایلي دي: (من کنت مولاه فعلی مولاه) ترڅو منافقینو طعنه ووهله، چې بس نه وه، چې موږ یې اطاعت او خدمت وکړ، هغه د ماشوم بنده ګي هم راته فرمایي تر پایه› بيت ۴۵۳۶
M6:4536 — کیست مولا آنک آزادت کند / بند رقیت ز پایت بر کند
M6:4536
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
مولانا در اینجا معنای حقیقی کلمۀ «مولا» را تعریف میکند: مولا آن کسی نیست که تو را به بندگی بگیرد، بلکه کسی است که تو را از هر نوع بندگی و اسارت، بهویژه اسارت نفسانی، رها میسازد.
این بیت در میانهٔ داستانی قرار دارد که به حدیث غدیر خم («مَن کُنتُ مولاه فهذا علیٌ مولاه») میپردازد. مولانا به شکایت منافقانی پاسخ میدهد که میگفتند پیامبر با این سخن، ما را برده و چاکر پسرعموی خود کرده است. مولانا با این بیت، برداشت سطحی و سیاسی آنها از کلمۀ «مولا» را رد میکند و معنای عرفانی و معنوی آن را آشکار میسازد.
از دیدگاه او، «مولا» در این حدیث به معنای «ارباب» و «مالک» نیست، بلکه به معنای «راهبر» و «آزادکننده» است. پیامبر و جانشین حقیقی او، علی (ع)، کسانی هستند که انسان را از بزرگترین زندان، یعنی زندان نفس و تعلقات دنیوی، آزاد میکنند. ولایت حقیقی، ولایت بر جانها برای رهایی بخشیدن به آنهاست، نه سلطه بر تنها برای به اسارت کشیدنشان.
بنابراین، این بیت یک اصل مهم در عرفان مولوی را بیان میکند: وظیفهٔ پیر و مرشد کامل، شکستن زنجیرهای درونی مرید است، نه افزودن بندی بر بندهای او. آزادی حقیقی که انبیا و اولیا هدیه میآورند، رهایی از خودپرستی و رسیدن به حریت معنوی است.
- مولا
- سرور، راهبر، دوست، آزادکننده
- آنک
- آن کسی که، آنکه
- بند رقیت
- زنجیر بردگی و بندگی
- بر کند
- باز کند، جدا کند، از بین ببرد
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.