M6:777 — روز عاشورا همه اهل حلب / باب انطاکیه اندر تا به شب

این بیت، آغاز یک حکایت تمثیلی در دفتر ششم مثنوی است. مولانا با توصیف یک صحنهٔ واقعی و آشنا برای مخاطب زمان خود، یعنی عزاداری شیعیان حلب در روز عاشورا، داستان را شروع می‌کند. او با دقت جزئیات مکان («باب انطاکیه») و زمان («روز عاشورا... تا به شب») را ذکر می‌کند تا شنونده را به دل ماجرا ببرد.

این بیت صرفاً یک مقدمهٔ توصیفی نیست، بلکه کلید درک تمثیل است. مولانا می‌خواهد ماجرای کسی را بگوید که تمام عمر خود را به غفلت گذرانده و تنها در لحظهٔ مرگ به فکر توبه می‌افتد. او این کار بی‌موقع و دیرهنگام را به عزاداری پرشور مردم حلب برای واقعه‌ای که قرن‌ها پیش رخ داده تشبیه می‌کند. همان‌طور که یک شاعر غریب و ناآگاه از راه می‌رسد و از این همه شیون و زاری تعجب می‌کند، گویی انسان غافل نیز در پایان عمر از حقیقت مرگ و لزوم آمادگی برای آن شگفت‌زده می‌شود.

بنابراین، این بیت آغازگر یک مقایسه است: سوگواری برای گذشته‌ای دور در برابر غفلت از وظیفهٔ «اکنون». مولانا با این تصویرسازی، زمینه را برای نقد گریهٔ بی‌عمل و توبهٔ دیرهنگام فراهم می‌کند.