Čitaj› Knjiga 5› Priča o robinji koja je imala pohotne odnose sa magarcem svoje gospodarice, a naučila ga je, poput koze i medvjeda, ljudskim strastima, stavljajući mu tikvu na penis da ne pređe mjeru. Gospodarica je to otkrila, ali nije primijetila detalj s tikvom. Poslala je robinju pod izgovorom daleko, a zatim se spojila sa magarcem bez tikve i neslavno stradala. Robinja se vratila kasno i zavapila: "O, moja dušo i svjetlosti mojih očiju! Vidjela si penis, nisi vidjela tikvu! Vidjela si spolni organ, a nisi vidjela ono drugo!" Svaki manjkav je proklet, tj. svaka manjkava spoznaja i razumijevanje je prokletstvo, inače vanjski manjkavi (tjelesno) nisu prokleti, nego su milostivi. Pročitajte: "Nema grijeha na slijepcu" – time se negira grijeh, prokletstvo, ukor i gnjev.› Bejt 1365
M5:1365 — ای بسا سرمست نار و نارجو / خویشتن را نور مطلق داند او
M5:1365
Značenje · به زبانِ تو — Tvoj jezik · AI
این بیت میگوید بسیاری از افراد، غرق در امیال ویرانگر و جهنمی (نار) هستند اما در اثر این مستی و غفلت، گمان میکنند که در حال حرکت به سوی حقیقت و روشنایی مطلق (نور) هستند.
این بیت یک نتیجهگیری کلی از داستان کنیزک و خاتون است. خاتون، که از شهوت «سرمست» شده بود، عمل حیوانی و مهلک خود را لذتی بزرگ و روشن میدید. مولانا این حالت را به یک اصل کلی تعمیم میدهد: شهوت و امیال نفسانی، همچون آتشی (نار) هستند که انسان را به سوی خود میکشند. اما فردی که اسیر این امیال است، به دلیل کوری باطنی، این آتش ویرانگر را با نور حقیقت (نور مطلق) اشتباه میگیرد.
این «سرمستی» حالتی از خودفراموشی و غفلت است که در آن، فرد قدرت تشخیص درست از غلط را از دست میدهد. او نه تنها به دنبال آتش میرود («نارجو»)، بلکه با غرور و جهل، این مسیر هلاکتبار را عینِ کمال و روشنایی میداند. این بیت به زیبایی، وارونگی ادراک در فردی که تحت سلطهی نفس اماره است را به تصویر میکشد؛ جایی که زشتترین چیزها (آتش جهنم) در نظرش زیباترین جلوه میکند (نور مطلق). این همان خطای دیدی است که خاتون مرتکب شد: او لذت آنی را دید اما کدو، یعنی عامل نجات و جنبهی پنهان و خطرناک ماجرا را ندید.
- ای بسا
- چه بسیار، فراوان
- نار
- آتش، در اینجا کنایه از دوزخ و امیال جهنمی
- نارجو
- جویندهی آتش، کسی که به دنبال امیال ویرانگر است
- نور مطلق
- روشنایی محض، کنایه از حقیقت الهی و راه راست
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.