M6:897 — باز پندش داد باز او توبه کرد / عشق آمد توبهٔ او را بخورد

این بیت، نقطه اوج کشمکش درونی بلال حبشی را به تصویر می‌کشد. از یک سو، نصایح خیرخواهانه و عاقلانه‌ی ابوبکر صدیق قرار دارد که از بلال می‌خواهد برای حفظ جانش، ایمان خود را از ارباب یهودی‌اش پنهان کند. بلال نیز از سر ادب یا شاید برای لحظه‌ای تردید، این پند را می‌پذیرد و «توبه» می‌کند؛ یعنی قول می‌دهد که دیگر آشکارا نام خدا را بر زبان نیاورد.

اما سوی دیگر این کشمکش، «عشق» است. مولانا عشق را همچون نیرویی قدرتمند و غارتگر به تصویر می‌کشد که از راه می‌رسد و توبه‌ی عقلانی و مصلحتی بلال را «می‌خورد». این استعاره‌ی «خوردن» بسیار گویاست؛ عشق، تصمیم و اراده‌ی فردی را هضم می‌کند و از بین می‌برد. توبه‌ی بلال، تصمیمی است که از «خود» او برمی‌خیزد، اما عشقی که وجودش را فراگرفته، دیگر جایی برای این «خود» و تصمیماتش باقی نگذاشته است.

این چرخه - پند، توبه، و شکسته‌شدن توبه توسط عشق - نشان می‌دهد که ایمان بلال از اختیار او خارج شده و به طبیعت ثانوی او بدل گشته است. فریاد «احد احد» او نه یک انتخاب آگاهانه در هر لحظه، که بازتاب غیرارادی آتشی است که در جانش شعله می‌کشد. همان‌طور که ابیات بعدی نشان می‌دهند، بلال سرانجام از این توبه‌های مکرر بیزار می‌شود و تن خود را یکسره به بلای عشق می‌سپارد، زیرا می‌فهمد که در برابر نیروی قهار عشق، توبه و تدبیر بی‌معناست.