Divan-e Shams› Ghazal 1393› Beyt 1 next →
Divan-e Shams · غزل شمارهٔ ۱۳۹۳
- مُرده بُدم زنده شدم، گریه بُدم خنده شدم دولت عشق آمد و من دولت پاینده شدم
G1393:1
Your language
ai-draft · gemini-2.5-pro
Commentary on this couplet
This opening couplet establishes the ghazal's central theme: a radical, ecstatic transformation brought about by the arrival of divine Love. The speaker presents a series of stark antitheses to describe this change, moving from states of spiritual death and sorrow to life and joy: "I was dead, I became alive; I was weeping, I became laughter." This is not a gradual process but a sudden, complete reversal of being. The cause of this metamorphosis is revealed in the second line: the coming of the "fortune of Love" (dolat-e 'eshq). The term dolat is key, meaning not just fortune but also sovereignty or empire. Love arrives like a conquering king, establishing its rule over the speaker's soul.
The most profound turn occurs in the final phrase, where the speaker doesn't just receive fortune but becomes it: "I became an everlasting fortune" (dolat-e pāyandeh shodam). The self is no longer a passive recipient of a temporary state but is alchemically fused with the eternal, dynamic power of Love itself. This couplet sets the stage for the dialogue that follows in the ghazal, where a divine voice tests the speaker (beyt 3-9), prompting further stages of this transformation. The initial claim of becoming "everlasting fortune" is the explosive premise that the rest of the poem will explore and justify.
The whole ghazal ↗
- 1 مُرده بُدم زنده شدم، گریه بُدم خنده شدم·دولت عشق آمد و من دولت پاینده شدم
- 2 دیدهٔ سیر است مرا، جان دلیر است مرا·زَهرهٔ شیر است مرا، زُهرهٔ تابنده شدم
- 3 گفت که: «دیوانه نهای، لایق این خانه نهای»·رفتم دیوانه شدم سلسله بندنده شدم
- 4 گفت که: «سرمست نهای، رو که از این دست نهای»·رفتم و سرمست شدم وز طرب آکنده شدم
- 5 گفت که: «تو کشته نهای، در طرب آغشته نهای»·پیش رخ زندهکُنش کشته و افکنده شدم
- 6 گفت که: «تو زیرککی، مست خیالی و شکی»·گول شدم، هول شدم، وز همه برکنده شدم
- 7 گفت که: «تو شمع شدی، قبلهٔ این جمع شدی»·جمع نیَم، شمع نیَم، دودِ پراکنده شدم
- 8 گفت که: «شیخی و سَری، پیشرو و راهبری»·شیخ نیَم، پیش نیَم، امرِ تو را بنده شدم
- 9 گفت که: «با بال و پری، من پر و بالت ندهم»·در هوسِ بال و پرش، بیپر و پرکنده شدم
- 10 گفت مرا دولت نو: «راه مرو رنجه مشو·زانک من از لطف و کرم سوی تو آینده شدم»
- 11 گفت مرا عشقِ کهن: «از برِ ما نقل مکن»·گفتم: «آری، نکنم، ساکن و باشنده شدم»
- 12 چشمهٔ خورشید تویی، سایهگه بید منم·چونک زدی بر سر من، پست و گُدازنده شدم
- 13 تابش جان یافت دلم، وا شد و بشکافت دلم·اطلس نو بافت دلم، دشمن این ژنده شدم
- 14 صورت جان، وقت سحر، لاف همیزد ز بطر·بنده و خربنده بُدم، شاه و خداونده شدم
- 15 شُکر کند کاغذ تو از شَکر بیحدِ تو·کآمد او در بر من، با وی ماننده شدم
- 16 شکر کند خاک دُژم، از فلک و چرخ به خم·کز نظر و گردش او، نور پذیرنده شدم
- 17 شکر کند چرخِ فلک، از مَلِک و مُلک و مَلَک·کز کرم و بخشش او روشن بخشنده شدم
- 18 شکر کند عارف حق کز همه بردیم سبق·بر زبر هفت طبق، اختر رخشنده شدم
- 19 زُهره بدم ماه شدم، چرخ دو صد تاه شدم·یوسف بودم ز کنون یوسف زاینده شدم
- 20 از توام ای شهره قمر، در من و در خود بنگر·کز اثر خندهٔ تو، گلشنِ خندنده شدم
- 21 باش چو شطرنج روان، خامش و خود جمله زبان·کز رخِ آن شاهِ جهان، فرّخ و فرخُنده شدم
ganjoor: sh1393 · public domain