M1:86 — لابه کرده عیسی ایشان را که این / دایمست و کم نگردد از زمین

Dans le cadre de sa profonde discussion sur l'importance de l'« adab » (la bienséance spirituelle), Rumi utilise ici les récits des peuples de Moïse et de Jésus pour illustrer les conséquences désastreuses du manque de respect et de confiance envers Dieu. Ce distique capture un moment crucial où Jésus, par ses supplications, tente de sauver ses disciples de l'abîme du soupçon et de la cupidité.

Précédemment, le peuple de Moïse, par ingratitude, avait méprisé la manne et les cailles célestes pour réclamer de l'ail et des lentilles, entraînant le retrait de cette faveur divine. Cependant, suite à l'intercession de Jésus, Dieu envoya de nouveau une table garnie du ciel. Une nouvelle épreuve se présenta alors. Au lieu de remercier Dieu pour sa grâce infinie et de croire en sa pérennité, les « insolents » (gostâkhân), mus par la peur que cette manne ne vienne à manquer, se mirent à l'accumuler. Ce manque de confiance était en soi une grave inconvenance face à la générosité divine.

C'est à ce moment que Jésus intervient, affirmant : « Ceci est éternel et de la terre jamais ne diminuera. » Il leur assure que cette provision n'est ni temporaire ni limitée, mais bien perpétuelle et inépuisable, car sa source est infinie. Il n'y a donc nul besoin de s'adonner à l'avarice ou à la thésaurisation. L'imploration de Jésus est une tentative d'éveiller en ses disciples le sens de la confiance et de la bienséance. Il veut leur faire comprendre que la nourriture céleste, contrairement aux biens terrestres, ne s'épuise pas.

Rumi en tire la conclusion que « le soupçon et la convoitise / sont impiété devant la table d'un grand roi ». Ce manque de bienséance est en réalité une forme de mécréance (kufr) et d'ingratitude. C'est un déni de la générosité intrinsèque de Dieu. Ceux qui s'imaginent que Dieu donne pour ensuite reprendre nourrissent une suspicion envers l'essence même du Divin, et c'est cette suspicion qui leur ferme les portes de la miséricorde. C'est ce que Rumi souligne ailleurs : « Celui qui manque de bienséance est privé de la grâce du Seigneur. »

मौलाना रूमी यहाँ अदब (शिष्टाचार) और बे-अदबी (अशिष्टता) पर अपनी गहरी और विस्तृत चर्चा के सिलसिले में, बे-अदबी के भयानक अंजाम को दिखाने के लिए मूसा और ईसा की क़ौमों का एक क़िस्सा बयान करते हैं। यह बेत (शेर) उस अहम लम्हे की तरफ़ इशारा करता है जब हज़रत ईसा, मिन्नत और इल्तिजा के साथ, अपने मुरीदों (अनुयायियों) को शक और लालच के गढ़े में गिरने से बचाने की कोशिश कर रहे हैं।

इससे पहले, मूसा की क़ौम ने नाशुक्री और लालच में आकर ‘मन्न व सलवा’ (स्वर्ग से उतरा भोजन) को हक़ीर जाना और लहसुन-प्याज जैसी चीज़ें माँगीं, जिसका नतीजा यह हुआ कि वह आसमानी दस्तरख़्वान उठा लिया गया। लेकिन जब ईसा ने शफ़ाअत (सिफ़ारिश) की, तो अल्लाह ने दोबारा नेमतों का दस्तरख़्वान भेज दिया। यहीं पर एक और आज़माइश सामने आई। अल्लाह की बेपनाह मेहरबानी का शुक्र अदा करने और उसके हमेशा रहने पर यक़ीन करने के बजाय, ‘गुस्ताख़ों’ (यानी बे-अदब लोगों) ने ‘ज़ल्लेहा बरदाश्तन’ (यानी बचे-खुचे टुकड़े उठाना) शुरू कर दिया; मतलब, उन्होंने इस डर से कि कहीं यह नेमत ख़त्म न हो जाए, लालच किया और उसे जमा करना शुरू कर दिया। यह अविश्वास, ख़ुद ईश्वरीय कृपा के सामने एक बहुत बड़ी बे-अदबी थी।

इसी मौक़े पर ईसा दख़ल देते हैं और फ़रमाते हैं: ‘यह हमेशा रहेगा और धरती से कभी कम नहीं होगा’। वह उन्हें यक़ीन दिलाते हैं कि यह رزق (रिज़्क़) वक़्ती और महदूद (सीमित) नहीं है; बल्कि यह دائمی (दायमी) और कामिल है। लालच करने और जमा करने की कोई ज़रूरत नहीं है, क्योंकि इसका स्रोत لامحدود (असीमित) है। ईसा का यह ‘लाबा करदन’ (मिन्नत करना), असल में, मुरीदों के अंदर भरोसा और अदब के एहसास को जगाने की एक कोशिश है। वह उन्हें समझाना चाहते हैं कि आसमानी रोटी और नेमत, दुनियावी नेमतों के बरख़िलाफ़, ख़त्म नहीं होती और उसके कम होने या चुक जाने की फ़िक्र नहीं करनी चाहिए।

मौलाना इस कहानी से यह नतीजा निकालते हैं कि ‘बद-गुमानी करना और लालच दिखाना / किसी बड़े मेज़बान के दस्तरख़्वान पर कुफ़्र होता है’। यह बे-अदबी, हक़ीक़त में, अल्लाह की मेहरबानी के सामने कुफ़्र (अविश्वास) और नाशुक्री है। यह सिर्फ़ एक मामूली बे-इज़्ज़ती नहीं, बल्कि अल्लाह की बख़्शिश और दरियादिली की सिफ़त का इनकार है। जो लोग यह सोचते हैं कि ख़ुदा कोई चीज़ आरज़ी तौर पर देता है और फिर रोक लेता है, वे असल में परवरदिगार की ज़ात पर शक करते हैं, और यही शक उन पर रहमत के दरवाज़े बंद कर देता है।

Mevlana, edep ve edepsizliğe dair derinlikli ve geniş kapsamlı bahsinin bir parçası olarak, edepsizliğin vahim akıbetini göstermek için Hz. Musa ve Hz. İsa’nın kavimlerinden bir kıssaya başvurur. Bu beyit, Hz. İsa’nın, müridlerini suizan ve açgözlülük uçurumundan kurtarmak için yalvarıp yakardığı can alıcı bir anı yakalar.

Daha önce Hz. Musa’nın kavmi, nankörlük ve hırsları yüzünden gökten inen kudret helvası ve bıldırcını (menn ü selvâ) hor görüp sarmısak ve mercimek istemiş, bunun sonucunda da gök sofrası kaldırılmıştı. Fakat Hz. İsa şefaat edince, Allah nimet sofrasını yeniden gönderdi. İşte bu noktada yeni bir imtihan ortaya çıktı. “Küstahlar”, yani edepsizler, Allah’ın sonsuz lütfuna şükredip devamlılığına güvenmek yerine, nimetin biteceği korkusuyla “artıkları toplamaya” başladılar; yani hırsa kapılıp yiyecek biriktirdiler. Bu güvensizlik, ilahi cömertliğin huzurunda büyük bir edepsizlikti.

İşte tam bu anda Hz. İsa müdahale ederek, “Bu nimet kalıcıdır, yeryüzünden asla eksilip azalmayacaktır” der. Onlara bu rızkın geçici ve sınırlı değil, bilakis daimi ve eksiksiz olduğuna dair güvence verir. Hırs göstermeye, biriktirmeye gerek yoktur, çünkü kaynağı sonsuzdur. Hz. İsa’nın bu “yalvarması”, aslında müridlerinin içinde güven ve edep duygusunu uyandırma çabasıdır. Onlara, dünyevi nimetlerin aksine, göksel rızkın tükenmeyeceğini ve azalıp biteceğinden endişe etmemeleri gerektiğini anlatmak ister.

Mevlana bu kıssadan şu sonucu çıkarır: “Kötü zanda bulunmak ve hırs göstermek, ulu bir zatın sofrasında küfürdür.” Bu edepsizlik, aslında ilahi lütfa karşı bir küfür ve nankörlüktür. Bu sadece basit bir saygısızlık değil, Allah’ın cömertlik ve kerem sıfatlarının özünü inkârdır. Allah’ın bir şeyi geçici olarak verip sonra esirgediğini zannedenler, aslında Rabbin zatı hakkında kötü bir zanna kapılmışlardır ve işte bu suizan, rahmet kapılarını onların yüzüne kapatır. Bu, Mevlana’nın başka bir yerde vurguladığı “Edepsiz, Rabbin lütfundan mahrum kaldı” hakikatinin ta kendisidir. Rabbin lütfu, yani hedefe ulaşmak için bahşedilen ilahi muvaffakiyet (tevfik), yalnızca edep ehline ulaşır; bu edep sadece dış görünüşte değil, batında, kalpten gelen bir güven ve şükürdedir.

Dalam diskursusnya yang mendalam tentang adab (tata krama) dan bi-adabi (ketidaksopanan), Rumi mengangkat kisah dari kaum Musa dan Isa untuk menyingkap akibat buruk dari ketiadaan adab. Bait ini menangkap momen penting ketika Isa Almasih, dengan memohon, berusaha menyelamatkan murid-muridnya dari jurang prasangka buruk dan ketamakan.

Sebelumnya, kaum Musa, karena kufur nikmat dan serakah, meremehkan manna dan salwa dari surga dan malah meminta bawang dan miju-miju. Akibatnya, hidangan surgawi itu pun dihentikan. Namun, atas perantaraan Isa, Tuhan kembali mengirimkan meja hidangan penuh berkah (māʾidah). Di sinilah ujian lain muncul. Alih-alih bersyukur atas karunia Tuhan yang tak terbatas dan percaya pada keberlangsungannya, orang-orang yang lancang (gostākhān) mulai menimbun makanan karena takut kehabisan. Ketidakpercayaan ini, pada hakikatnya, adalah sebuah ketidaksopanan yang besar di hadapan kemurahan Ilahi.

Di sinilah Isa turun tangan, bersabda: "Ini abadi dan takkan pernah berkurang dari muka bumi." Ia meyakinkan mereka bahwa rezeki ini tidaklah sementara atau terbatas, melainkan kekal dan sempurna. Tidak perlu serakah atau menimbun, karena sumbernya tak terbatas. Permohonan (lābah) Isa ini sesungguhnya adalah upaya untuk membangkitkan rasa percaya dan adab dalam diri para pengikutnya. Ia ingin mereka paham bahwa rezeki surgawi, tidak seperti rezeki duniawi, tidak akan sirna, sehingga tak ada alasan untuk khawatir ia akan berkurang atau habis.

Rumi menyimpulkan dari kisah ini bahwa "berprasangka buruk dan bersikap serakah adalah kekufuran di hadapan meja hidangan Sang Tuan Agung." Sikap tidak beradab ini pada dasarnya adalah kekufuran dan pengingkaran terhadap anugerah Tuhan. Ini bukan sekadar tindakan tidak hormat, melainkan penolakan terhadap sifat Pemurah dan Dermawan Tuhan. Mereka yang beranggapan bahwa Tuhan memberi untuk sementara lalu menahannya kembali, sesungguhnya berprasangka buruk terhadap Zat Tuhan, dan prasangka inilah yang menutup pintu-pintu rahmat bagi mereka. Inilah poin yang ditekankan Rumi di bagian lain: "Orang yang tak beradab terhalang dari anugerah Tuhan (luthf-i Rabb)."

Rumi, en medio de su profundo discurso sobre el adab (la propiedad y el decoro) y su ausencia, recurre a una historia de los pueblos de Moisés y Jesús para ilustrar las nefastas consecuencias de la irreverencia. Este verso en particular captura un momento crucial en el que Jesús, con sincera súplica, se esfuerza por rescatar a sus discípulos del abismo de la sospecha y la codicia.

Anteriormente, el pueblo de Moisés, por ingratitud y avaricia, había despreciado el maná y las codornices celestiales, exigiendo en su lugar ajos y lentejas. La consecuencia fue la retirada de la mesa celestial. Sin embargo, tras la intercesión de Jesús, Dios envió de nuevo la mesa de la abundancia. Fue entonces cuando surgió otra prueba. En lugar de mostrar gratitud por la gracia infinita de Dios y confiar en su continuidad, los «insolentes» (gostākhān), es decir, los maleducados, comenzaron a «recoger las sobras» (zalle-hā bar-dāshtan), lo que significa que sucumbieron a la avaricia y acapararon la comida por temor a que se agotara. Esta falta de confianza fue en sí misma una gran falta de decoro ante la generosidad divina.

Es en esta coyuntura donde Jesús interviene, afirmando: «Esto es perpetuo, y de la tierra jamás ha de menguar». Les asegura que esta provisión no es ni temporal ni limitada, sino eterna e impecable. No hay necesidad de codicia ni de acaparamiento, pues su fuente es infinita. La «súplica» de Jesús (lābe kardan) es, en esencia, un intento de despertar el sentido de la confianza y el decoro en sus discípulos. Desea hacerles comprender que el sustento celestial, a diferencia de las provisiones terrenales, no disminuye, y no hay motivo para preocuparse por su reducción o agotamiento.

Rumi concluye de esta narrativa que «la sospecha y la avaricia son incredulidad (kufr) ante la mesa del gran anfitrión». Esta falta de adab es, en realidad, kufr e ingratitud hacia la gracia divina. No es un simple acto de falta de respeto, sino una negación intrínseca de la benevolencia y generosidad de Dios. Aquellos que creen que Dios concede algo temporalmente para luego retenerlo, de hecho, albergan sospechas hacia la esencia del Señor, y es esta misma sospecha la que les cierra las puertas de la misericordia. Este es el punto que Rumi enfatiza en otra parte: «El indecoroso es privado de la gracia del Señor (lotf-e rabb)». La gracia de Dios, que es la divina anuencia (taufiq) para alcanzar el propósito de uno, llega solo a aquellos que poseen adab, no solo en la conducta externa, sino intrínsecamente, en la confianza y la gratitud sinceras.

مولانا در اینجا، در میان بحث عمیق خود دربارهٔ ادب و بی‌ادبی، به داستانی از قوم موسی و عیسی می‌پردازد تا پیامدهای ناگوار بی‌ادبی را نشان دهد. این بیت به لحظه‌ای کلیدی اشاره دارد که عیسی مسیح با التماس می‌کوشد تا پیروان خود را از دام بدگمانی و طمع نجات دهد.

پیش از این، قوم موسی با ناسپاسی، «منّ و سلویٰ» (غذای آسمانی) را خوار شمردند و سیر و عدس خواستند و در نتیجه، آن خوان نعمت الهی برچیده شد. اما وقتی عیسی شفاعت کرد، خداوند دوباره سفرهٔ نعمت را فرستاد. در اینجا آزمون دیگری پیش آمد. برخی از یاران عیسی، به جای شکرگزاری و اعتماد به لطف بی‌پایان خدا، «گستاخی» کردند و مانند گدایان حریص، از ترس تمام شدن نعمت، شروع به ذخیره کردن آن کردند. این بی‌اعتمادی، خود بی‌ادبی بزرگی در پیشگاه کرم الهی بود.

در اینجاست که عیسی به آنها التماس می‌کند و می‌گوید: «این دایمست و کم نگردد از زمین». او به آنها اطمینان می‌دهد که این رزق، موقتی و محدود نیست، بلکه همیشگی و بی‌نقص است. نیازی به حرص ورزیدن نیست، زیرا سرچشمهٔ آن بیکران است. «لابه کردن» عیسی در واقع تلاشی است برای بیدار کردن حس اعتماد و ادب در وجود پیروانش تا بفهمند که نعمت آسمانی، برخلاف نعمت‌های زمینی، از بین نمی‌رود.

مولانا از این داستان نتیجه می‌گیرد که «بدگمانی کردن و حرص‌آوری / کفر باشد پیش خوان مهتری». این بی‌ادبی، در حقیقت کفر و ناسپاسی در برابر لطف خداوند است. کسانی که گمان می‌کنند خداوند نعمتی را موقتاً می‌دهد و سپس دریغ می‌کند، در واقع به ذات بخشندهٔ پروردگار بدگمان‌اند و همین بدگمانی، درهای رحمت را به روی آنها می‌بندد. این همان نکته‌ای است که مولانا بر آن تأکید دارد: «بی‌ادب محروم گشت از لطف رب».

在鲁米关于“ادب”（adab，涵养与礼敬）这一宏大而深刻的论述中，他引用了穆萨（摩西）和尔撒（耶稣）的部众的故事，以阐明无礼的严重后果。这节诗捕捉了一个关键时刻：尔撒基督恳切哀求，试图将他的门徒从猜疑与贪婪的深渊中拯救出来。

此前，穆萨的部众因忘恩与贪婪，轻视了天赐的“甘露与鹌鹑”（منّ و سلوی），反而索求蒜和扁豆，其结果是天筵被收回。然而，当尔撒代为祈求时，真主再次降下了恩典的筵席。此时，另一场考验出现了。那些“狂妄之徒”（گستاخان，即无礼之人）非但没有为真主无穷的恩惠而感恩，并相信其会持续，反而开始“拾取残食”（ذلّه‌ها برداشتن）；这意味着他们屈服于贪心，因恐惧恩典会终止而囤积食物。在神圣的慷慨面前，这种不信任本身就是一种极大的无礼。

正是在这个关头，尔撒介入并宣告：“这恩典永恒常在，地上永不减损。”他向他们保证，这份给养既非暂时，也非有限；它是永恒而无缺的。无需贪婪或囤积，因其源头是无限的。尔撒的“恳求”（لابه کردن），实际上是为了唤醒门徒内心的信任与涵养。他希望让他们明白，天赐的食粮与地上的给养不同，它不会耗尽，不必担心其会减少或告罄。

鲁米从这个故事中得出结论：“在主人的筵席前，猜疑与贪婪，便是悖信。”这种无礼，实际上是对神恩的“悖信”（کفر，kufr）与辜负。这不仅是简单的失敬，更是对真主慷慨与仁慈本质的否定。那些以为真主只会暂时施予，随后便会吝惜的人，实际上是对主宰的本质心存猜疑，而正是这种猜疑，关闭了他们面前的慈悲之门。这正是鲁米在别处所强调的：“无礼之人，被剥夺了主的恩典。”主的恩典，即是达成目标的神圣“襄助”（توفیق，tawfiq），只会降临于有涵养之人；这种涵养不仅体现于外在行为，更在于内心的信任与由衷的感恩。

In seinem tiefgreifenden Diskurs über adab (geziemendes Verhalten) und dessen Fehlen greift Rumi hier auf eine Erzählung über die Gemeinschaften von Moses und Jesus zurück, um die verheerenden Folgen der Respektlosigkeit aufzuzeigen. Dieser Vers fängt einen entscheidenden Moment ein, in dem Jesus Christus mit eindringlichem Flehen versucht, seine Jünger aus dem Abgrund des Misstrauens und der Gier zu retten.

Zuvor hatte das Volk Moses aus Undankbarkeit und Habsucht das himmlische Manna und die Wachteln verachtet und stattdessen nach Linsen und Zwiebeln verlangt, was zur Folge hatte, dass der himmlische Tisch weggenommen wurde. Als Jesus jedoch Fürsprache einlegte, sandte Gott erneut den Tisch der Fülle. Hier entstand eine neue Prüfung. Anstatt für Gottes grenzenlose Gnade dankbar zu sein und auf ihre Beständigkeit zu vertrauen, begannen die „Dreisten“ (gostākhān), also die Ungehörigen, Reste einzusammeln (zallehā bar-dāshtan). Sie handelten aus Gier und aus der Angst, diese Gabe könnte versiegen. Dieses Misstrauen war selbst eine große Ungehörigkeit angesichts der göttlichen Großzügigkeit.

Genau an diesem Punkt greift Jesus ein und erklärt: „Dies währet ewiglich und mindert sich von dieser Erde nimmermehr.“ Er versichert ihnen, dass diese Versorgung weder vergänglich noch begrenzt ist, sondern ewig und vollkommen. Es gibt keinen Grund für Gier oder Horten, denn ihre Quelle ist unendlich. Jesu „Flehen“ (lābe kardan) ist im Wesentlichen ein Versuch, den Sinn für Vertrauen und Anstand in seinen Jüngern zu wecken. Er möchte ihnen verständlich machen, dass himmlische Nahrung, anders als irdische, nicht zur Neige geht und man sich keine Sorgen um ihre Verminderung machen muss.

Rumi schließt aus dieser Geschichte, dass „Misstrauen und Habsucht Unglaube (kufr) sind vor dem Tisch des großen Herrn“. Diese Respektlosigkeit ist in Wahrheit Unglaube und Undankbarkeit gegenüber der Gnade Gottes. Es ist nicht nur eine einfache Respektlosigkeit, sondern eine grundlegende Leugnung der Güte und Freigebigkeit Gottes. Jene, die glauben, Gott gebe etwas nur vorübergehend und halte es dann zurück, hegen in Wirklichkeit Misstrauen gegenüber dem Wesen des Herrn, und genau dieses Misstrauen verschließt ihnen die Tore der Barmherzigkeit. Dies ist der Punkt, den Rumi an anderer Stelle betont: „Der Ungehörige wird der Gnade des Herrn beraubt.“ Die Gnade des Herrn, die göttliche Fügung (taufīq), um sein Ziel zu erreichen, wird nur denen zuteil, die adab besitzen – nicht nur im äußeren Verhalten, sondern im Inneren, in herzlichem Vertrauen und Dankbarkeit.

Mevlana ovdje, u sklopu svoje duboke i opširne rasprave o edebu (pristojnosti, ispravnom držanju) i nedostatku istog, navodi priču o narodu Musāa i Isāa kako bi rasvijetlio teške posljedice nepristojnosti. Ovaj stih se odnosi na ključni trenutak kada Isa, a.s., preklinjući, pokušava spasiti svoje učenike iz ponora sumnje i pohlepe.

Prethodno je Musāov narod, iz nezahvalnosti i pohlepe, omalovažio nebesku manu i prepelice, tražeći bijeli luk i leću, što je dovelo do toga da im se nebeska trpeza ukine. Međutim, kada se Isa zauzeo za svoj narod, Bog je ponovo poslao sofru blagodati. Tu je nastupilo novo iskušenje. Umjesto da budu zahvalni na bezgraničnoj Božijoj milosti i da vjeruju u njenu trajnost, „drznici“ (gostâhân), tj. oni bez edeba, počeli su „skupljati ostatke“ (zellehâ bardâshtan); drugim riječima, postali su pohlepni i, iz straha da bi blagodat mogla nestati, počeli su je gomilati. To nepovjerenje je samo po sebi bio veliki nedostatak edeba pred božanskom darežljivošću.

Tu se Isa umiješao, govoreći: „Ovo je trajno, nikad ga na Zemlji nestati neće.“ On ih uvjerava da ova opskrba nije privremena niti ograničena, već vječna i savršena. Nema potrebe za pohlepom i gomilanjem, jer je njen Izvor beskrajan. To Isāovo „preklinjanje“ (lâbe kardan) zapravo je pokušaj da u svojim učenicima probudi osjećaj povjerenja i edeba. On im želi dati do znanja da nebeski hljeb i blagodati, za razliku od zemaljskih, ne nestaju i da ne treba brinuti o njihovom smanjenju ili iscrpljivanju.

Mevlana iz ove priče izvodi zaključak da je „sumnjičavost i pohlepa / nevjerstvo (kufr) pred sofrom Gospodara“. Ovaj nedostatak edeba je, uistinu, nevjerstvo i nezahvalnost na Božijoj milosti. To nije samo običan čin nepoštovanja, već suštinsko poricanje Božije dobrote i plemenitosti. Oni koji misle da Bog nešto daje privremeno, a zatim uskraćuje, zapravo gaje sumnju prema samoj suštini Gospodara, i upravo ta sumnja im zatvara vrata milosti. To je ista ona poenta koju Mevlana naglašava na drugom mjestu: „Onaj bez edeba lišen je Gospodareve milosti“ (lotf-e Rabb). Gospodareva milost, a to je božanska pomoć (tevfik) za postizanje cilja, dostiže samo one koji posjeduju edeb – ne samo u vanjskom ponašanju, već i u nutrini, u iskrenom povjerenju i zahvalnosti.

يَأتِي هَذا البَيتُ في سِيَاقِ حَدِيثِ مَولانا الرُّوميِّ العَمِيقِ عَنِ الأَدَبِ وَسُوءِ الأَدَبِ، حَيثُ يَستَشهِدُ بِقِصَّةٍ مِن قَومِ مُوسَى وَقَومِ عِيسَى لِيُبَيِّنَ العَوَاقِبَ الوَخِيمَةَ لِقِلَّةِ الأَدَبِ. يُصَوِّرُ البَيتُ لَحظَةً مِفصَلِيَّةً يُحَاوِلُ فِيهَا المَسِيحُ، بِالتَّضَرُّعِ وَالإِلحَاحِ، أَن يُنقِذَ حَوَارِيِّيهِ مِن هُوَّةِ سُوءِ الظَّنِّ وَالطَّمَعِ.

فَقَبلَ ذَلِكَ، استَهَانَ قَومُ مُوسَى بِالمَنِّ وَالسَّلوَى بِسَبَبِ جُحُودِهِم وَجَشَعِهِم، وَطَلَبُوا الثُّومَ وَالعَدَسَ، فَكَانَتِ النَّتِيجَةُ أَن رُفِعَت عَنهُم مَائِدَةُ السَّمَاءِ. وَلَكِن حِينَ شَفَعَ عِيسَى، أَنزَلَ اللهُ مَائِدَةَ النِّعمَةِ مَرَّةً أُخرَى. وَهُنَا ظَهَرَ ابتِلَاءٌ جَدِيدٌ؛ فَبَدَلاً مِن أَن يَشكُرُوا فَضلَ اللهِ الوَاسِعَ وَيَثِقُوا بِدَوَامِهِ، بَدَأَ «الجُسَرَاءُ» (وَهُم قَلِيلُو الأَدَبِ) يَأخُذُونَ «الزَّلَل» (بالفارسية: زلّه‌ها برداشتند)، أَي أَنَّهُم استَسلَمُوا لِلجَشَعِ وَبَدَؤُوا بِتَخزِينِ الطَّعَامِ خَشيَةَ نَفَادِهِ. كَانَ انعِدَامُ الثِّقَةِ هَذا بِذَاتِهِ قِلَّةَ أَدَبٍ عَظِيمَةً أَمَامَ كَرَمِ اللهِ.

هُنَا يَتَدَخَّلُ عِيسَى قَائِلاً: «إِنَّ هَذَا لَدَائِمٌ، وَلَن يَنقُصَ مِنَ الأَرضِ أَبَداً». إِنَّهُ يُؤَكِّدُ لَهُم أَنَّ هَذا الرِّزقَ لَيسَ مُؤَقَّتاً وَلَا مَحدُوداً، بَل هُوَ دَائِمٌ وَكَامِلٌ، فَلَا حَاجَةَ لِلجَشَعِ وَالتَّكديسِ لِأَنَّ مَصدَرَهُ لَا نِهَائِيٌّ. إِنَّ «تَضَرُّعَ» عِيسَى هَذا هُوَ في الحَقِيقَةِ مُحَاوَلَةٌ لِإِيقَاظِ حِسِّ الثِّقَةِ وَالأَدَبِ في نُفُوسِ أَتبَاعِهِ.

يَستَنتِجُ مَولانا مِن هَذِهِ القِصَّةِ أَنَّ «سُوءَ الظَّنِّ وَالجَشَعَ / كُفرٌ أَمَامَ مَائِدَةِ السَّيِّدِ الكَرِيمِ». فَقِلَّةُ الأَدَبِ هَذِهِ هِيَ في الوَاقِعِ كُفرٌ وَجُحُودٌ بِنِعمَةِ اللهِ، وَلَيسَت مُجَرَّدَ قِلَّةِ احتِرَامٍ بَسِيطَةٍ، بَل هِيَ إِنكَارٌ لِجَوهَرِ الجُودِ وَالكَرَمِ الإِلَهِيِّ. فَالَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّ اللهَ يُعطِي شَيئاً بِشَكلٍ مُؤَقَّتٍ ثُمَّ يَمنَعُهُ، إِنَّمَا يُسِيئُونَ الظَّنَّ بِذَاتِ الرَّبِّ، وَسُوءُ الظَّنِّ هَذا هُوَ مَا يُغلِقُ أَبوَابَ الرَّحمَةِ في وُجُوهِهِم. وَهَذِهِ هِيَ النُّقطَةُ الَّتِي يُؤَكِّدُهَا مَولانا في مَوضِعٍ آخَرَ: «قَلِيلُ الأَدَبِ حُرِمَ مِن لُطفِ الرَّبِّ».

In his broader discussion on the critical importance of adab (spiritual propriety), Rumi uses the story of Jesus's followers to illustrate the destructive nature of its opposite, bi-adabi (impropriety). This couplet captures the moment of Jesus's intervention after his followers, despite receiving a miraculous 'table from heaven' through his intercession, display a profound lack of faith.

Their impropriety manifests as greed and suspicion. Instead of trusting in God's infinite generosity, they act like beggars (gadāyān), hoarding portions of the food for fear it will cease. This act is not just a social faux pas; it is a spiritual failing, a form of disbelief (kufr). It implies a distrust in the very nature of God as the limitless provider. Their anxiety suggests they believe God's bounty is finite and might be withdrawn, a grave insult to the 'great host' providing the feast.

Jesus's response is not a command but a plea (lābah). He earnestly tries to correct their perception, assuring them that this divine provision is perpetual (dā'im) and will not decrease. He teaches them that the logic of heavenly grace is different from that of earthly scarcity. The proper adab in this situation would be gratitude and trust, not avarice and hoarding. Rumi uses this story to show that such impropriety—rooted in suspicion and greed—is precisely what causes the doors of divine mercy to close, depriving the ill-mannered of the Lord's grace.