خواندن› دفتر ۱› بخش ۹۶ - تفسیر ما شاء الله کان› بیت ۱۸۹۵
M1:1895 — از عدمها سوی هستی هر زمان / هست یا رب کاروان در کاروان
M1:1895
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت بیانگر آفرینش بی‌وقفه و مستمر خداوند است که هر لحظه، موجودات را از نیستی محض به عرصهٔ وجود می‌آورد.
این بیت در میان مناجاتی قرار گرفته که در آن، مولانا قدرت مطلق خداوند را در آفرینش و بازآفرینی می‌ستاید. پیش از این بیت، او از خداوند می‌خواهد که «قطرهٔ دانش» وجودش را از نابودی حفظ کند، اما بلافاصله تأکید می‌کند که حتی اگر این قطره در صدها «عدم» (نیستی) گم شود، قدرت خدا می‌تواند آن را بازگرداند.
این بیت، این ایده را به یک اصل کلی کیهانی تبدیل می‌کند. «کاروان در کاروان» تصویری از انبوهی و تداوم است. آفرینش یک رویداد یکباره در آغاز زمان نیست، بلکه جریانی زنده و لحظه‌به‌لحظه است. خداوند هر آن، موجودات را از «عدمها» — که به صورت جمع آمده تا بر گستردگی و تنوع نیستی تأکید کند — به سوی «هستی» روانه می‌سازد. این همان چیزی است که در عرفان اسلامی به آن «خلقت مدام» یا «فیض دائمی» می‌گویند.
ابیات بعدی، این اصل را با مثال‌های ملموس روشن می‌کنند: بیدار شدن عقل‌ها در هر صبح پس از خواب (که نوعی نیستی موقت است)، و رستاخیز طبیعت در بهار پس از مرگ زمستانی. بنابراین، این بیت نه تنها یک گزارهٔ فلسفی، بلکه دعوتی است به دیدن تجلی قدرت الهی در پدیده‌های روزمرهٔ مرگ و زندگی.
- عدمها
- نیستی‌ها، جهان غیب، کثرت مراتب نیستی
- سوی
- به طرف، به سمت
- هستی
- وجود، جهان ماده، عالم شهادت
- کاروان در کاروان
- گروه گروه، به صورت انبوه و پی‌درپی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.