قرائت› دفتر ۱› بخش ۶۶ - قصهٔ هدهد و سلیمان در بیان آنک چون قضا آید چشمهای روشن بسته شود› بیت ۱۲۱۹
M1:1219 — چونک دارد از خریداریش ننگ / خود کند بیمار و کِرّ و شَلّ و لنگ
M1:1219
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت حالت بردهای را توصیف میکند که وقتی از خریدار احتمالی خود بیزار است، برای اینکه انتخاب نشود، خودش را عمداً ناتوان و معیوب نشان میدهد.
مولانا در اینجا با استفاده از یک تمثیل، دو حالت متضاد را برای عرضه کردن خود نشان میدهد. در بیت قبلی، بردهای را توصیف میکند که برای جلب نظر یک ارباب خوب، بهترین هنرها و تواناییهای خود را به نمایش میگذارد. این بیت، نقطهٔ مقابل آن است: بردهای که از خریدارش «ننگ دارد» و او را لایق خود نمیداند، نه تنها هنرش را پنهان میکند، بلکه با تظاهر به بیماری، کری و لنگی، خود را بیارزش و ناکارآمد جلوه میدهد تا از معامله با آن شخص نالایق رها شود.
این تصویر، مقدمهای است برای ورود هدهد به صحنه. پرندگان دیگر با شور و شوق هنرهای خود را به سلیمان عرضه میکنند، چون او را پادشاهی لایق و पारسا میدانند. اما این بیت به ما یادآوری میکند که «عرضه کردن هنر» یک انتخاب است و به لیاقت «خریدار» بستگی دارد. عارف یا سالک نیز استعدادها و اسرار درونی خود را تنها برای کسی آشکار میکند که اهلیت و شایستگی آن را داشته باشد. در مقابل یک «نامحرم» یا یک مدعی نالایق، او خود را به نادانی و ناتوانی میزند تا گوهر وجودش از دستبرد نااهلان در امان بماند.
- ننگ
- عار، شرمندگی، بیزاری
- کِرّ
- کر، ناشنوا
- شَلّ
- شل، کسی که دست یا پایش فلج است
- لنگ
- کسی که پایش میلنگد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.