قرائت› دفتر ۱› بخش ۷۳ - مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتاد› بیت ۱۳۴۶
M1:1346 — شیر را چون دید در چَه کُشته، زار / چرخ میزد شادمان تا مرغزار
M1:1346
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
خرگوش با دیدن شیر که در چاه نابود شده بود، از فرط شادی و رهایی، در راه بازگشت به سوی دشت و حیوانات دیگر، رقصکنان و چرخزنان پیش میرفت.
این بیت، اوج شادی خرگوش پس از پیروزی بر شیر را به تصویر میکشد. او که با هوش و تدبیر خود توانسته دشمنی قدرتمند را از میان بردارد، اکنون از مرگ حتمی رها شده است. این شادی صرفاً یک خوشحالی عادی نیست، بلکه یک وجد و شعف عمیق ناشی از «رهایی» است.
مولانا بلافاصله در ابیات بعدی، این رقص خرگوش را به یک تمثیل عرفانی بزرگتر پیوند میزند. همانطور که برگ از زندان خاک آزاد میشود و در هوا به رقص درمیآید، روح انسان نیز وقتی از زندان تن و تعلقات مادی (آب و گِل) رها شود، در هوای عشق الهی به رقص و پایکوبی درمیآید. شادی خرگوش، نمونۀ کوچکی از آن شادی عظیم روحانی است که نصیب سالکِ رها شده از نفس امّاره (که شیر نماد آن است) میشود. بنابراین، این چرخ زدن شادمانه، پیشدرآمدی برای توصیف رقص سماعگونۀ جانهای آزاد در محضر حق است.
- زار
- در اینجا به معنی بیچاره، درمانده، حقیر
- چرخ میزد
- میرقصید، به دور خود میچرخید (اشاره به نوعی رقص از سر شادی)
- مرغزار
- چمنزار، علفزار
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.