قرائت› دفتر ۱› بخش ۷۳ - مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتاد› بیت ۱۳۵۲
M1:1352 — جانهای بسته اندر آب و گِل / چون رهند از آب و گِلها شاددل
M1:1352
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت، شادی خرگوش از رهایی از چنگال شیر را به شادی روح انسان پس از رهایی از زندان جسم و تعلقات مادی تشبیه میکند.
مولانا در ابیات قبل، رهایی خرگوش از چنگال شیر را توصیف میکند و شادی او را به شادی شاخ و برگ درختی تشبیه میکند که از اسارت خاک رها شده و در هوا میرقصند. این تصویر زمینه را برای یک جهش معنوی فراهم میکند.
در این بیت، مولانا از داستان فاصله میگیرد و به یک حقیقت عرفانی بزرگ اشاره میکند: وضعیت روح انسان. «آب و گِل» استعارهای رایج برای جسم مادی و دنیای خاکی است. روح انسان، که اصالتی آسمانی دارد، در این کالبد خاکی «بسته» و زندانی است. همانطور که برگ از خاک و خرگوش از شیر رها شد و به رقص و شادی پرداخت، روح انسان نیز وقتی از زندان تن و تعلقات دنیوی آزاد شود، به شادی حقیقی و وصفناپذیری دست خواهد یافت.
این بیت، جوهر اصلی نگاه عرفانی به مرگ را نشان میدهد. مرگ در این دیدگاه، پایان نیست، بلکه یک رهایی بزرگ و بازگشت شادمانه به اصل خویش است. شادی روح در هوای عشق حق، که در بیت بعدی به آن اشاره میشود، مقصد نهایی این سفر است.
- آب و گِل
- کنایه از جسم مادی انسان، بدن خاکی
- رهند
- رها شوند، آزاد گردند
- شاددل
- شادمان، خوشحال، با دلی شاد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.