قرائت› دفتر ۱› بخش ۷۳ - مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتاد› بیت ۱۳۵۳
M1:1353 — در هوای عشقِ حق رقصان شوند / همچو قُرص بَدر بینقصان شوند
M1:1353
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت حالت جانهای رها شده از زندان تن را توصیف میکند که در فضای عشق الهی، به وجد و سرور کامل و بینقص دست مییابند.
مولانا در ابیات قبل، شادی خرگوش از رهایی از چنگال شیر را به شادی گیاهی تشبیه میکند که از «حبس خاک» آزاد شده و در هوا میرقصد. سپس این تصویر را به مرتبهای بالاتر میبرد و آن را نماد رهایی «جانهای بسته در آب و گِل» (یعنی ارواح اسیر در جسم مادی) قرار میدهد.
این بیت، اوج این رهایی روحانی را به تصویر میکشد. «رقصیدن در هوای عشق حق» صرفاً یک حرکت فیزیکی نیست، بلکه بیانگر شور و وجد و جذبهای است که روح در اثر آزادی و وصال به معشوق ازلی تجربه میکند. این رقص، نماد بیخودی و فنا شدن در ذات الهی است.
در مصرع دوم، این حالت کمال با تشبیه به «قرص بدر» (ماه کامل) توصیف میشود. ماه کامل، نور خورشید را به طور تمام و کمال بازمیتاباند و هیچ کاستی و تاریکی در آن نیست. روح آزاد شده نیز همچون ماه شب چهارده، از تمام نقصها و تعلقات مادی پاک گشته و نور حق را بیواسطه و بیکموکاست منعکس میکند. این «بینقصان» شدن، اشاره به رسیدن به مقام کمال و تمامیت معنوی دارد.
- حق
- از نامهای خداوند؛ حقیقت مطلق
- رقصان
- در حال رقص، رقصکنان؛ در اینجا کنایه از وجد و شور روحانی
- قُرص بَدر
- قرص ماه کامل، ماه شب چهارده
- بینقصان
- بدون کاستی، کامل، بیعیب
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.