قرائت› دفتر ۱› بخش ۸۷ - تفسیر قول فریدالدین عطار قدس الله روحه تو صاحب نفسی ای غافل میان خاک خون میخور که صاحبدل اگر زهری خورد آن انگبین باشد› بیت ۱۶۱۱
M1:1611 — گفت پیغامبر که ای مرد جری / هان مکن با هیچ مطلوبی مری
M1:1611
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت هشداری است از زبان پیامبر که انسانهای معمولی و مبتدی نباید با اولیای الهی و انسانهای کامل به جر و بحث و رقابت برخیزند و از کارهای خارقالعادهٔ آنان تقلید کنند.
مولانا در این بخش، به شرح این سخن عطار نیشابوری میپردازد که عارف کامل اگر زهر بنوشد، برایش انگبین میشود. او توضیح میدهد که این ویژگی مخصوص «صاحبدل» است، کسی که به سلامت معنوی رسیده و از مرحلهٔ ریاضت و پرهیز عبور کرده است. اما سالک مبتدی هنوز در تبِ سلوک میسوزد و باید مراقب باشد.
این بیت، که حدیثی نبوی را نقل میکند، یک اخطار جدی است: «ای مرد گستاخ! با هیچ محبوبی مجادله نکن.» در اینجا «مطلوب» به معنای انسان کامل، ولیّ خدا، یا مرشدی است که به مقصد رسیده و محبوب حق است. مولانا هشدار میدهد که افراد عادی و ناقص، که هنوز درگیر نفس خود هستند، نباید با این بزرگان دربیفتند یا بخواهند کورکورانه از کارهایشان تقلید کنند. این کار مانند آن است که کسی که ابراهیم نیست، بخواهد وارد آتش نمرود شود. چنین تقلیدی نه تنها به رشد معنوی نمیانجامد، بلکه خطرناک و نابودکننده است. ستیز و جدل با اولیا، نشانهٔ جهل و خودبینی است و سالک را از مسیر حقیقت دور میکند.
- جری
- جسور، بیباک، گستاخ
- هان
- آگاه باش، هشدار
- مطلوبی
- هر فردی که به کمال رسیده و محبوب خداوند است؛ انسان کامل، ولیّ خدا
- مِری
- جدال، ستیزهجویی، بحث و مشاجره
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.