قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشتنمای شدن› بیت ۱۸۶۹
M1:1869 — همچو مطبوخست و حب کان را خوری / تا بدیری شورش و رنج اندری
M1:1869
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
تأثیر ستایش و مدح دیگران، مانند دارویی است که هرچند در ابتدا شیرین به نظر میرسد، اما اثرات منفی و بلندمدت آن تا دیرزمانی در وجود انسان باقی میماند و باعث آشفتگی درونی میشود.
مولانا در این بخش، زیانهای ستایش شدن توسط دیگران را برمیشمرد. او میگوید که مدح و تعریف، هرچند در ظاهر شیرین و خوشایند است (بیت ۱۸۶۸)، اما اثری پنهان و ویرانگر بر روح انسان دارد. این بیت، این تأثیر را به یک دارو تشبیه میکند.
همانطور که برخی داروها یا جوشاندههای گیاهی (مطبوخ) پس از مصرف، بدن را دچار آشفتگی، تهوع یا عوارض جانبی میکنند تا بیماری را درمان کنند، ستایش نیز روح را به هم میریزد. این «شورش و رنج» درونی، همان کبر و خودفریبی است که در بیتهای قبل به آن اشاره شد (مایهٔ کبر و خِداع جان شود). مولانا هشدار میدهد که این اثر منفی، برخلاف لذت آنیِ شنیدن ستایش، «بدیری» یا برای مدتی طولانی در باطن انسان باقی میماند و او را از مسیر معنوی دور میکند. در واقع، لذت مدح، دامی است که نفس را به فرعونیت میکشاند (بیت ۱۸۷۳).
- مطبوخ
- جوشانده، دارویی که از جوشاندن گیاهان به دست میآید.
- حب
- قرص، داروی گِرد و کوچک.
- بدیری
- برای مدتی طولانی، تا دیروقت.
- شورش
- آشفتگی، غلیان، به هم ریختگی (در اینجا منظور آشفتگی درونی و حال بد است).
- اندری
- در آن هستی، گرفتارش هستی (ترکیب «اندر» به معنی «در» و شناسه «ی»).
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.