قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشتنمای شدن› بیت ۱۸۷۷
M1:1877 — جمله گویندت چو بینندت بهدر / «مردهای از گور خود بر کرد سر»
M1:1877
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت اوج بیزاری و طرد شدن انسانِ از رونق افتاده را به تصویر میکشد؛ مردمی که زمانی او را میستودند، اکنون با دیدنش او را به مردهای تشبیه میکنند که از گور برخاسته و دیدنش ناخوشایند است.
این بیت در ادامهٔ هشدارهای مولانا دربارهٔ خطرات شهرت و ستایش خلق آمده است. او توضیح میدهد که توجه و تحسین مردم مانند حلوایی شیرین اما گذراست و تأثیری پنهان و مخرب بر نفس انسان دارد و آن را چون فرعون، مغرور میسازد. مولانا توصیه میکند که به جای جستجوی سروری و سلطنت، باید فروتنی و بندگی پیشه کرد.
در ابیات قبل، مولانا میگوید روزی که لطف و زیبایی ظاهری تو از بین برود، همان جماعتی که تو را فریبکارانه مدح میکردند، از تو بیزار میشوند و تو را «دیو» میخوانند. این بیت (۱۸۷۷) این تصویر را به نقطهای هولناکتر میرساند. دیگر حتی تو را دیو هم نمیخوانند؛ حضورت آنقدر نامطلوب و غیرمنتظره است که گویی مردهای از قبر بیرون آمده است. این تشبیه، نهایت انزجار و بیگانگی را نشان میدهد. مرده جایش در گور است و دیدن او در میان زندگان، وحشت و نفرت به همراه دارد. این سرنوشت کسی است که ارزش خود را بر پایهٔ نگاه متغیر و سطحی دیگران بنا کند.
- بهدر
- بیرون، در بیرون از خانه
- بر کرد سر
- سر بیرون آورد، سر بلند کرد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.