قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۶ - تفسیر ما شاء الله کان› بیت ۱۹۰۲
M1:1902 — ای برادر عقل یکدم با خود آر / دم بدم در تو خزانست و بهار
M1:1902
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت انسان را فرا میخواند تا به درون خود بنگرد و دریابد که همانند طبیعت، وجود او نیز دائماً در حال تغییر و تحول میان حالات گوناگون، از مرگ و زندگی و از غم و شادی، است.
مولانا پس از توصیف قدرت خداوند در آفرینش مداوم و بازگرداندن حیات به طبیعت پس از خزان، در این بیت، این تصویر را به دنیای درون انسان میآورد. او از خواننده میخواهد که لحظهای تأمل کند و این چرخهٔ عظیم را در وجود خود نیز مشاهده نماید.
همانطور که طبیعت در پاییز میمیرد و در بهار زنده میشود، حالات روحی و معنوی انسان نیز دائماً در نوسان است. «خزان» در اینجا نماد دورههای اندوه، ناامیدی، غفلت و «مرگ» معنوی است، و «بهار» نماد لحظات شادی، امید، آگاهی و حیات روحانی. این دگرگونی «دمبهدم» یا لحظهبهلحظه رخ میدهد و نشان میدهد که هیچ حالتی، چه خوب و چه بد، پایدار نیست.
این بیت دعوتی است به خودشناسی. مولانا میگوید اگر به این دگرگونی درونی آگاه شوی، میفهمی که همان نیروی الهی که بر کائنات حاکم است، در وجود تو نیز فعال است. درک این حقیقت، انسان را از اسارت در یک حالت خاص (مثلاً ناامیدی) رها میکند و به او یادآوری میکند که پس از هر خزانی، بهاری در راه است.
- عقل با خود آر
- به خود بیا، هوشیار شو، تأمل کن
- دم بدم
- لحظه به لحظه، پیوسته، مدام
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.