قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لها› بیت ۱۹۷۱
M1:1971 — خار دان آن را که خرما دیدهای / زانک بس نانکور و بس نادیدهای
M1:1971
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
آنچه را که به خاطر حرص و آز، شیرین و خواستنی میبینی (مثل خرما)، در حقیقت چیزی جز خاری رنجآور نیست؛ این خطای دید تو ناشی از کوردلی و بیتجربگی معنوی است.
این بیت در ادامهٔ تمثیل «لقمان» و «لقمه» میآید. مولانا میگوید که انسان اسیر خواستههای نفسانی (لقمه) شده و از حکمت حقیقی (لقمان) غافل مانده است. این خواستهها که در ظاهر جذاب و شیرین همچون خرما به نظر میرسند، در باطن خارهایی هستند که جان را میخراشند و انسان را از رشد باز میدارند.
مولانا دلیل این اشتباه فاحش را دو چیز میداند: «نانکوری» و «نادیدگی». نانکوری اصطلاحی است برای توصیف کسی که آنقدر غرق در نیازهای مادی و روزمره (نان) شده که چشمش بر حقایق معنوی و نعمتهای والاتر بسته شده است. او فقط پوست را میبیند و از دیدن مغز ناتوان است. نادیدگی نیز به معنای بیتجربگی و ناآزمودگی در مسیر معنوی است. کسی که جز این دنیای مادی چیزی ندیده، هر سراب فریبندهای را آب حیات میپندارد.
بنابراین، بیت هشداری است به سالک که فریب ظواهر دلکش امیال نفسانی را نخورد. این امیال، که وجود انسان را همچون شتری خارخوار به سوی بیابانهای خشک میکشانند، مانع رسیدن به گلستان معرفتی هستند که روح الهی انسان (مصطفیزاده) شایستهٔ آن است.
- نانکور
- کسی که به خاطر حرص به مادیات، چشم بصیرتش کور شده و نعمتهای معنوی را نمیبیند؛ کنایه از ناسپاس و ظاهرپرست.
- نادیده
- کسی که چیزی ندیده است؛ کنایه از بیتجربه، ناآزموده، خام.
- زانک
- مخفف «از آنکه»، به معنی زیرا که، برای اینکه، چون.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.