قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۲۹ - هدیه بردن عرب سبوی آب باران از میان بادیه سوی بغداد به امیرالمؤمنین بر پنداشت آنک آنجا هم قحط آبست› بیت ۲۷۱۴
M1:2714 — گر خزینهش پر متاع فاخرست / این چنین آبش نباشد نادرست
M1:2714
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
همسر مرد عرب به او میگوید که اگرچه خلیفه گنجینهای پر از اشیاء قیمتی دارد، اما این آب بارانِ زلال هدیهای بینظیر و کمیاب برای او خواهد بود.
این بیت بخشی از گفتگوی زن و شوهر بادیهنشین است. زن، شوهرش را تشویق میکند که کوزهی آب باران را به عنوان هدیه برای خلیفه به بغداد ببرد. استدلال او، که از روی سادگی و صداقت بیان میشود، این است که هدیه باید چیزی باشد که برای گیرنده ارزشمند و کمیاب باشد.
از دید او، هرچند خلیفه در پایتخت خود به انواع ثروت و کالاهای گرانبها (متاع فاخر) دسترسی دارد، اما احتمالاً از چنین آب پاک و زلالی که در بیابان جمع شده، بیبهره است. این طرز فکر، ارزش هدیه را نه در قیمت مادی آن، بلکه در نیت خالصانه و منحصربهفرد بودن آن میداند. این زوج فقیر، باارزشترین دارایی خود را که نماد حیات در بیابان است، تقدیم میکنند.
مولانا در ادامه، این کوزهی آب را به «تن» انسان و آب شور درون آن را به «حواس» ما تشبیه میکند. همانطور که مرد عرب با اخلاص کوزهی آبش را به درگاه خلیفه میبرد، سالک نیز باید تن و حواس خود را خالصانه به درگاه الهی عرضه کند، به این امید که خداوند با فضل خود این هدیهی ناچیز را بپذیرد و آن را به دریای بیکران رحمت خویش متصل سازد.
- خزینهش
- خزانه یا گنجینهاش
- متاع
- کالا، جنس، دارایی
- فاخر
- گرانبها، باشکوه، ارزشمند
- نادرست
- در اینجا به معنی «کمیاب است» یا «بینظیر است»
The Bedouin's wife argues that even if the Caliph's treasury is filled with luxurious items, it is highly unlikely he possesses water as special and pure as the rainwater they have collected in the desert.
This couplet captures the logic of sincere, albeit naive, devotion. The Bedouin's wife, encouraging her husband to present his humble jug of rainwater to the Caliph, articulates a central theme in Sufism: the value of a gift lies not in its material worth but in the purity of the giver's intention and the uniqueness of their offering.
In the context of the story, her reasoning is simple: the Caliph, living in Baghdad by the Tigris river, has access to unlimited water. But the water from their desert, collected with effort and offered with love, is different. It represents the entirety of their wealth and the best of what their world has to offer. She frames this scarcity not as a flaw but as a mark of distinction. The Caliph may have gold and silk, but he does not have this water, which is a product of their specific environment and sincere effort.
Rumi uses this simple story as an allegory for the spiritual seeker's relationship with God. The seeker's 'jug' is their own being, and the 'salty water' within it (M1:2715) represents their flawed but earnest acts of worship and sensory experience. The point is not to offer something that God lacks, but to offer the entirety of oneself, with complete sincerity. God, the ultimate 'King', values this heartfelt, unique offering far more than a technically perfect but soulless one.
- متاع
- An Arabic loanword for 'goods,' 'wares,' or 'possessions.' Here it signifies valuable commodities or merchandise.
- فاخر
- An Arabic loanword meaning 'magnificent,' 'luxurious,' 'splendid,' or 'of high quality.' It describes the contents of the Caliph's treasury.
- نادر
- An Arabic loanword meaning 'rare,' 'scarce,' or 'uncommon.' While the word in the beyt is `نادرست` (nādorost), which literally means 'it is not wrong/incorrect,' in this poetic context it carries the strong connotation of 'it is rare' or 'it is unlikely.' The wife is saying it's a correct assumption that he lacks such rare water.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.