قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۰ - در نمد دوختن زن عرب سبوی آب باران را و مهر نهادن بر وی از غایت اعتقاد عرب› بیت ۲۷۴۱
M1:2741 — خود چه باشد گوهر، آبِ کوثرست / قطرهای زینست کاصل گوهرست
M1:2741
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
مولانا با اشاره به آب بارانی که زنِ عرب آن را «گوهر» میخواند، میگوید این آب به برکت نیت خالص و ایمان آن زن، ارزشی همچون آب کوثر یافته و سرچشمهٔ هر گوهر حقیقی است.
این بیت در میانهٔ داستان مرد عرب بادیهنشینی است که به تشویق همسرش، سبویی پر از آب باران را به عنوان هدیهای گرانبها برای خلیفهٔ بغداد میبرد. همسر او با ایمانی خالصانه، این آب را «گوهر» مینامد و برای سلامت رسیدن آن به مقصد دعا میکند.
مولانا در اینجا از زبان راوی، ارزش این هدیه را از دیدگاه معنوی توضیح میدهد. او میگوید این آب، فراتر از یک گوهر مادی است؛ به خاطر صدق و صفای نیت آن زن، به «آب کوثر» (چشمهای در بهشت) تبدیل شده است. این هدیهٔ ساده، نماد عمل خالصی است که در نگاه خداوند ارزشی بینهایت دارد.
مصراع دوم این معنا را ژرفتر میکند: «قطرهای زینست کاصل گوهرست». یعنی هر گوهر و ارزش واقعی در این عالم، ریشه در همین اخلاص و پاکی دارد. یک قطره از این آب (که نماد ایمان و نیت پاک است) سرچشمه و اصلِ تمام گوهرهای حقیقی است. در واقع، ارزش اعمال نه به ظاهر آنها، بلکه به باطن و خلوص نیت فاعل آن بستگی دارد.
- کوثر
- نام چشمه یا رودی در بهشت که در قرآن به آن اشاره شده است؛ کنایه از موهبت الهی و معنوی.
- کاصل
- مخفف «که اصل»؛ که ریشه و بنیاد است.
- زینست
- مخفف «از این است».
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.