قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۳ - پیش آمدن نقیبان و دربانان خلیفه از بهر اکرام اعرابی و پذیرفتن هدیهٔ او را› بیت ۲۷۸۲
M1:2782 — پس نقیبان پیش او باز آمدند / بس گلاب لطف بر جیبش زدند
M1:2782
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
مأموران و دربانان خلیفه با احترام و مهربانی فراوان به استقبال مرد عرب آمدند و با خوشرویی از او دلجویی کردند.
این بیت لحظهای کلیدی در داستان مرد عرب بادیهنشین را به تصویر میکشد. او پس از سفری طولانی و دشوار، با هدیهای ناچیز (کوزهای آب) به دربار پرشکوه خلیفه رسیده است. در اینجا، مولانا نشان میدهد که دربانان و کارگزاران خلیفه (نقیبان)، که نمایندهٔ درگاه معنوی هستند، نه تنها او را به خاطر ظاهر فقیرانه و هدیهٔ سادهاش تحقیر نمیکنند، بلکه با نهایت لطف و احترام به استقبالش میآیند.
استعارهٔ «گلاب لطف بر جیبش زدند» بسیار زیباست. پاشیدن گلاب در فرهنگ ایرانی نشانهٔ خوشامدگویی، احترام و ارزشمند دانستن مهمان است. مولانا با ترکیب «لطف» و «گلاب» نشان میدهد که این استقبال صرفاً یک تشریفات خشک درباری نیست، بلکه سرشار از مهربانی و عطوفت حقیقی است. این کارگزاران، نیاز درونی و خستگی راه آن مرد را «بیگفتگو» درک میکنند (چنانکه در بیت بعدی میآید) و پیش از آنکه او سخنی بگوید، با محبت خود او را آرامش میبخشند. این رفتار، نمادی از لطف الهی است که پیش از درخواست بنده، شامل حال او میشود.
- نقیبان
- جمع نقیب؛ دربانان، کارگزاران، رؤسا و نمایندگان دربار
- بس
- بسیار، خیلی، فراوان
- جیب
- یقه، گریبان یا شکاف بالای پیراهن
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.