قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۶ - سپردن عرب هدیه را یعنی سبو را به غلامان خلیفه› بیت ۲۸۳۰
M1:2830 — چونک آب جمله از حوضیست پاک / هر یکی آبی دهد خوش ذوقناک
M1:2830
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که رفتار و منش زیردستان، بازتابی از شخصیت و ذات رهبر و سرپرست آنهاست؛ اگر رهبر پاک و نیکسرشت باشد، این نیکی در تمام مجموعه جاری میشود.
مولانا در اینجا برای توضیح تأثیر یک رهبر بر زیردستانش، از تمثیل حوض و لولهها استفاده میکند. خلیفه به «حوض» تشبیه شده و درباریان و کارگزارانش به «لولهها»یی که از این حوض منشعب شدهاند. بیت مورد نظر این ایده را روشن میکند: وقتی سرچشمه (حوض) پاک و زلال باشد، آبی که از هر یک از لولهها بیرون میآید نیز همان کیفیت را خواهد داشت و گوارا و خوشطعم خواهد بود.
این تمثیل در ادامۀ داستان مرد عرب بیاباننشین آمده است که کوزۀ آب باران را به عنوان هدیهای گرانبها برای خلیفه آورده است. درباریان، با وجود اینکه در کنار رود دجله بودند و آن هدیه برایشان ناچیز بود، به پیروی از لطف و بزرگواری خلیفه، با احترام و مهربانی هدیه را پذیرفتند. مولانا نتیجه میگیرد که این رفتار نیک درباریان، انعکاس مستقیم «خوی شاه» (M1:2828) است. همانطور که آب پاک حوض در تمام لولهها جاری میشود، لطف و پاکی باطن خلیفه نیز در رفتار تمام کارگزارانش جریان یافته است. این اصل در بیت بعدی به صورت معکوس هم بیان میشود: اگر آب حوض شور و پلید باشد، از لولهها نیز همان آب ناپاک بیرون خواهد آمد.
- ذوقناک
- خوشطعم، گوارا، لذتبخش
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.