قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبو› بیت ۲۸۷۸
M1:2878 — چون درِ معنی زنی بازت کنند / پرّ فکرت زن که شهبازت کنند
M1:2878
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اگر با جدیت در جستجوی حقیقت و معنای باطنی باشی، راه بر تو گشوده خواهد شد. پس، از نیروی فکر و اندیشهٔ خود برای پرواز به سوی عوالم بالا بهره بگیر تا به مقامی رفیع دست یابی.
این بیت، پس از توصیف حالتی عارفانه که در آن صورتها و تعینات (مانند سبو و آب) در برابر حقیقت مطلق محو میشوند، یک دعوت و راهکار عملی ارائه میدهد. مولانا میگوید که رسیدن به این «معنی» یا حقیقت باطنی، امری ممکن است، به شرطی که سالک با جدیت و صداقت «در بزند»؛ یعنی طلب کند و بکوشد.
مصرع دوم، ابزار این کوشش را «پرّ فکرت» یا بال اندیشه معرفی میکند. این «فکرت» صرفاً تفکر منطقی و عقل جزئی نیست که در بیتهای قبل، از درک این حالات ناتوان خوانده شده بود، بلکه نوعی تفکر متعالی و شهودی است که قادر است روح را به پرواز درآورد. مولانا انسان را تشویق میکند که این بال را به کار گیرد تا از مرتبهٔ یک پرندهٔ معمولی به جایگاه «شهباز» برسد. شهباز نماد روح بلندپرواز، تیزبین و مقربی است که میتواند به ساحت قرب حق راه یابد. در واقع، این بیت پلی است میان توصیف یک تجربهٔ عرفانی محض و راهکارهای عملی برای سالکی که میخواهد به آن سو حرکت کند.
- معنی
- در اینجا: حقیقت باطنی، عالم غیب، ذات هستی در مقابل صورت و ظاهر.
- بازت کنند
- در را برایت باز میکنند، تو را به درون راه میدهند.
- پرّ فکرت
- بال اندیشه؛ استعاره از نیروی تفکر و تأمل معنوی برای عروج روحانی.
- شهباز
- نوعی باز شکاری سفیدرنگ و بلندپرواز؛ نماد روح کامل و انسان عارف.
- شهبازت کنند
- تو را به مقام شهباز برسانند، تو را تبدیل به عارفی بلندمرتبه کنند.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.