قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبو› بیت ۲۸۸۲
M1:2882 — چون شدی تو سیر، مرداری شدی / بیخبر بیپا ، چو دیواری شدی
M1:2882
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
سیری و شکمپرستی، انسان را از حرکت و آگاهی معنوی باز میدارد و او را به موجودی بیجان و بیادراک، مانند یک لاشه یا دیوار، تبدیل میکند.
این بیت بخشی از تمثیل بزرگتری است که در آن، مولانا دو حالت افراطی نفس را نقد میکند: گرسنگی حریصانه و سیری غفلتآور. در بیت پیشین، گرسنگی به سگی درنده تشبیه شده بود که نماد خشونت و طبیعت حیوانی است. این بیت، روی دیگر سکه را نشان میدهد: سیری کامل.
وقتی انسان از لذتهای دنیوی و مادی کاملاً سیر میشود، دچار رخوت و بیحسی روحانی میگردد. مولانا این حالت را به «مردار» تشبیه میکند؛ موجودی که زندگی و ارادهاش را از دست داده و ساکن و بیارزش افتاده است. سپس این تصویر را با تشبیه به «دیوار» کامل میکند: موجودی بیپا (ناتوان از حرکت در راه معنوی) و بیخبر (غافل از حقایق عالم بالا). دیوار فقط فضایی را اشغال میکند اما نه درکی دارد و نه پویایی.
پیام اصلی این است که برای سالک، نه گرسنگی افسارگسیخته و نه سیری مطلق، هیچکدام مطلوب نیست. هر دو حالت، انسان را از تعادل خارج کرده و او را یا به حیوانی درنده یا به جمادی بیادراک تبدیل میکنند. راه درست، حفظ نوعی «گرسنگی معنوی» است که نیروی محرکهی انسان برای جستجو و حرکت بهسوی کمال باقی بماند.
- مردار
- لاشه، جسد حیوانی که مرده است، کنایه از موجودی بیارزش و بیروح
- بیخبر
- غافل، ناآگاه، کسی که از حقایق معنوی دور است
- بیپا
- بدون پا، کنایه از ناتوانی در حرکت و سلوک معنوی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.