قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبو› بیت ۲۸۹۲
M1:2892 — آن کفش را صافی و محقوق دان / همچو دشنام ِ لب معشوق دان
M1:2892
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ظاهر ناخوشایند یک چیز را که از اصلی پاک و صادق سرچشمه گرفته، باید زیبا و حقیقی دانست؛ همانطور که حتی ناسزای معشوق برای عاشق شیرین است.
مولانا در ادامهٔ ابیات قبل، تشبیه خود را کامل میکند. او میگوید کف و خاشاکی (کفش) که بر سطح «دریای صدق و راستی» پدیدار میشود، هرچند در ظاهر بیارزش به نظر برسد، اما چون از اصلی پاک برخاسته، در باطن صاف و ارزشمند است. این پدیدهٔ ظاهراً ناخوشایند، «محقوق» است، یعنی حق دارد که باشد و پذیرفته شود.
برای روشن شدن این مفهوم، مولانا از یکی از زیباترین و گویاترین تشبیهات عاشقانه استفاده میکند: این کف را مانند دشنامی بدان که از لبان معشوق جاری میشود. برای یک عاشق واقعی، هر سخنی که از دهان معشوق بیرون آید، حتی اگر ناسزا و توهین باشد، به دلیل عشق عمیقی که به گوینده دارد، شیرین و دلپذیر است. در واقع، توجه معشوق (حتی به شکل دشنام) برای عاشق از بیتوجهی او هزاران بار بهتر است.
بنابراین، مولانا نتیجه میگیرد که نباید به «صورت» و ظاهر امور قضاوت کرد، بلکه باید به «سیرت» و منشأ آنها نگریست. همانطور که ناسزای معشوق به خاطر عشق به او شیرین میشود، هر پدیدهٔ ظاهراً کج و ناقصی که از منبع حقیقت و عشق الهی سرچشمه بگیرد، در ذات خود زیبا، راست و پذیرفتنی است.
- کفش
- کف روی آب، خاشاک، هرچیز بیارزش که روی مایعات جمع میشود.
- صافی
- پاک، خالص، زلال.
- محقوق
- به حق، سزاوار، آنچه حقانیت دارد و پذیرفته شده است.
- دشنام
- ناسزا، حرف زشت، توهین.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.