قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبو› بیت ۲۸۹۸
M1:2898 — تا نماند بر ذهب شکل وثن / زانک صورت مانع است و راهزن
M1:2898
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
مؤمن شکل بت را از بین میبرد تا طلای خالص باقی بماند، زیرا دل بستن به ظواهر و صورتها، انسان را از رسیدن به حقیقت و باطن باز میدارد.
این بیت در ادامهٔ تمثیل «بت طلایی» میآید. مولانا توضیح میدهد که چرا یک فرد مؤمن اگر بتی از طلا پیدا کند، فوراً آن را در آتش ذوب میکند. دلیل این کار، جدا کردن «ذات» ارزشمند (طلا) از «صورتِ» گمراهکننده (شکل بت) است.
نکتهٔ اصلی این است که صورت و ظاهر، اگرچه گاهی زیبا و فریبنده است، اما میتواند حجابی بر روی حقیقت باشد و انسان را از درک معنای عمیقتر باز دارد. همانطور که شکل بت، که نماد شرک و غفلت است، ارزش ذاتی طلا را پنهان میکند، در زندگی نیز دلبستگی به ظواهر مادی و صورتهای دنیوی، مانع از شناخت حقیقت الهی و گوهر وجودی انسان میشود. مولانا صورت را «مانع» و «راهزن» میخواند، زیرا راه رسیدن به معنا را مسدود میکند و گوهر گرانبهای حقیقت را از سالک میرباید.
این اندیشه یکی از پایههای عرفان مولاناست: عبور از صورت و رسیدن به معنی. او در ابیات بعدی نیز تأکید میکند که باید از پرستش صورتها دست کشید و به معنا نگریست، همانطور که در انتخاب همسفر حج، نباید به رنگ و نژاد او توجه کرد، بلکه باید به عزم و نیت درونیاش نگریست.
- ذهب
- طلا
- وثن
- بت، مجسمهای که پرستیده میشود
- زانک
- زیرا که، برای اینکه
- راهزن
- دزد سر گردنه، کسی که راه را بر مسافر میبندد و داراییاش را میدزدد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.