قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبو› بیت ۲۹۰۹
M1:2909 — زانک صوفی با کرّ و با فر بود / هرچ آن ماضیست لا یذکر بود
M1:2909
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
صوفی، یعنی سالک حقیقی، «ابنالوقت» است و در زمان حال زندگی میکند؛ او به گذشته نمیاندیشد و اسیر خاطرات و اتفاقات پیشین نیست.
این بیت حال و مقام «صوفی» را توصیف میکند. مولانا درست در بیت قبلی تأکید کرده که حکایت خلیفه و مرد عرب، داستان گذشته نیست، بلکه «نقد حال» ما و شماست. این بیت دلیل آن را توضیح میدهد: صوفی حقیقی، یعنی انسان کامل یا سالکی که به مقصد نزدیک است، در قید گذشته و آینده نیست. او فرزند زمان حال (ابنالوقت) است.
«با کرّ و با فرّ بودن» به معنای زندگی کردن با تمام نیرو، شکوه و پویایی در لحظهی اکنون است. «کرّ» به معنای حمله و بازگشت، کنایه از حضور فعال و تأثیرگذار در حال است، نه انفعال و غرق شدن در خاطرات. «فرّ» نیز به شکوه و عظمتی اشاره دارد که از این حضور کامل در لحظه ناشی میشود. چنین انسانی به آنچه گذشته است (ماضی) نمیپردازد و آن را به یاد نمیآورد («لا یَذکُر بود»). برای او، گذشته پایان یافته و تنها حقیقت زنده، همین دم است. این رهایی از گذشته، شرط اصلی زندگی روحانی و معنوی است، زیرا وابستگی به گذشته، مانع تجربهٔ بیواسطهٔ حقیقت در زمان حال میشود.
- کرّ
- حمله کردن، بازگشتن؛ در اینجا کنایه از پویایی و زندگی در لحظه حال است.
- فرّ
- شکوه، جلال، عظمت.
- ماضی
- گذشته، زمان سپریشده.
- لا یُذکَر
- ذکر نمیشود، به یاد آورده نمیشود، قابل اعتنا نیست.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.