قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۹ - در صفت پیر و مطاوعت وی› بیت ۲۹۴۲
M1:2942 — ای ضیاء الحق حسام الدین بگیر / یک دو کاغذ بر فزا در وصف پیر
M1:2942
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
مولانا از حسامالدین چلبی میخواهد که دوباره اسباب نوشتن را فراهم کند تا او بتواند چند صفحهٔ دیگر به مثنوی، در توصیف مقام «پیر» یا همان مرشد معنوی، بیفزاید.
این بیت، سرآغاز بخش جدیدی در مثنوی است که به توصیف جایگاه «پیر» یا راهنمای روحانی اختصاص دارد. مولانا، طبق روال معمول خود در ابتدای دفترها یا بخشهای مهم، مستقیماً شاگرد و انگیزهبخش اصلی سرایش مثنوی، یعنی حسامالدین چلبی، را خطاب قرار میدهد.
او با لقب «ضیاءالحق» (نور حقیقت) حسامالدین را میخواند و از او میخواهد که «یک دو کاغذ» یا همان اوراق نوشتن را آماده کند تا در وصف پیر سخن بگوید. این درخواست، هم جنبهای عملی دارد (آمادهسازی برای کتابت) و هم جنبهای معنوی؛ گویی مولانا برای گشوده شدن چشمهٔ الهام، به حضور و توجه حسامالدین نیاز دارد. ابیات بعدی نیز همین نکته را تأیید میکنند که اگرچه جسم حسامالدین ظریف و شاید خسته است، اما او همچون خورشیدی است که به کلام مولانا نور میبخشد.
بنابراین، این بیت لحظهای است که شاعر از روایت داستانی فاصله گرفته و به خودِ فرآیند آفرینش مثنوی اشاره میکند و موضوع مهم بعدی، یعنی «پیر»، را با فراخواندنِ الهامبخش اصلی کتاب، معرفی مینماید.
- ضیاء الحق
- نور حقیقت؛ لقب حسامالدین چلبی
- بگیر
- در اینجا به معنی «بردار» یا «به دست بگیر» (قلم و کاغذ را)
- بر فزا
- اضافه کن، بیفزای
- پیر
- مرشد، راهنمای روحانی، استاد طریقت
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.