قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۹ - در صفت پیر و مطاوعت وی› بیت ۲۹۴۴
M1:2944 — گرچه مصباح و زجاجه گشتهای / لیک سرخیل دلی سررشتهای
M1:2944
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ای حسامالدین، اگرچه تو واسطه و مجرای نور معرفت هستی، اما در حقیقت، تو خود سرچشمه و راهنمای اصلی دلها و الهامبخش این راه هستی.
این بیت در خطاب به حسامالدین چلبی، مرید و کاتب مولاناست که مثنوی به درخواست او سروده میشد. مولانا در اینجا از استعارهای قرآنی (آیه نور، سوره نور، آیه ۳۵) استفاده میکند که در آن، نور الهی به چراغی در یک شیشه (مصباح فی زجاجه) تشبیه شده است. مولانا به حسامالدین میگوید: «درست است که تو مانند آن چراغ و شیشه هستی که نور از طریق تو میتابد و به دیگران میرسد، اما نقش تو صرفاً یک واسطهی منفعل نیست.»
در واقع، تو «سرخیل دل» و «سررشته» هستی. یعنی تو فرمانده و پیشوای دلها و کسی هستی که آغاز و انتهای کار در دست اوست. این بیت، اوج احترام و ارجگذاری مولانا به نقش حسامالدین را نشان میدهد. او فقط یک کاتب یا محرک بیرونی نیست، بلکه منبع الهام و راهبری است که بدون وجود او، این معانی جاری نمیشوند. مولانا با این بیان، جایگاه او را از یک واسطه به یک سرچشمهی فعال و ضروری ارتقا میدهد و تأکید میکند که کلید گشایش گرههای دل و تداوم این راه معنوی، در دستان اوست.
- مصباح
- چراغ، چراغدان
- زجاجه
- شیشه، آبگینه
- سرخیل
- سردسته، فرمانده، پیشوا
- سررشته
- آغاز کار، اصل و اساس، کسی که کنترل امور را در دست دارد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.