قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیل› بیت ۴۹۰
M1:490 — گر میّسر کردنِ حق ره بُدی / هر جهود و گبر ازو آگه بُدی
M1:490
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اگر راه درست معنوی صرفاً انجام کاری بود که برای طبع انسان آسان و خوشایند است، دیگر نیازی به راهنما و دین نبود و همه، حتی منکران، آن را پیدا میکردند.
این بیت بخشی از استدلال مولانا در برابر یک اندرز معنویِ به ظاهر ساده است: «هر چه را خدا برایت آسان کرده، همان را انجام بده». مولانا این ایده را به چالش میکشد و میگوید اگر حقیقت به همین سادگی بود، یعنی اگر راه رسیدن به خدا صرفاً پیروی از تمایلات طبیعی و انجام کارهای آسان بود، در این صورت هیچ اختلافی در دین و طریق وجود نداشت. در آن صورت، هر انسانی، با هر عقیدهای (که در اینجا با «جهود و گبر» به عنوان نمایندگان غیرمسلمانان به آنها اشاره شده) میتوانست به سادگی به حقیقت دست یابد.
منطق مولانا این است که راه معنوی، راهی برای غلبه بر نفس و تمایلات سطحی است، نه تسلیم شدن به آنها. اگر «آسان بودن» به تنهایی معیار حقانیت بود، دیگر تمایزی میان حق و باطل، و میان سلوک معنوی و زندگی غریزی باقی نمیماند. بنابراین، صرف اینکه کاری برای ما «آسان» یا «طبیعی» به نظر میرسد، دلیلی بر درستی آن در مسیر معنوی نیست. ابیات بعدی توضیح میدهند که «آسانی» واقعی آن است که به رشد روح بینجامد، نه آنکه صرفاً طبع را راضی کند.
- میسّر کردن
- آسان کردن، فراهم آوردن، ممکن ساختن
- ره
- راه (شکل کوتاه شده و شاعرانه)
- بُدی
- میبود، بود (فعل ماضی استمراری)
- جهود
- یهودی
- گبر
- زرتشتی، مجوس (در اینجا به معنای عامِ غیرمسلمان)
- ازو
- از او (شکل کوتاه شده و شاعرانه)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.