قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیل› بیت ۴۹۵
M1:495 — تو معسّر از میسّر بازدان / عاقبت بنگر جمال این و آن
M1:495
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
برای تشخیص راه درست از نادرست، به ظاهر آسان یا سخت بودن آن اکتفا نکن، بلکه به نتیجه و عاقبت نهایی هر راه بنگر.
در این بخش از داستان، وزیر مکار مسیحیان را با دستورهای متناقض و ظاهراً برگرفته از انجیل گمراه میکند. مولانا از این فرصت استفاده میکند تا یک اصل مهم سلوک را بیان کند: معیار تشخیص راه حق از باطل، آسانی یا سختی ظاهری آن نیست.
گاهی راهی که مطابق میل نفس و طبع ماست، «آسان» (میسّر) به نظر میرسد، اما در حقیقت، چون به پشیمانی و خسران معنوی میانجامد، «دشوار» (معسّر) است. برعکس، راهی که با هوای نفس مبارزه میکند و در ابتدا سخت به نظر میرسد، چون به سعادت ابدی و وصال حق منتهی میشود، در واقع همان راه «آسان» و حقیقی است.
بنابراین، این بیت یک دستورالعمل کلیدی به سالک میدهد: برای قضاوت درست، باید «عاقبتبین» بود. یعنی به جای لذت یا رنج آنی، باید به «جمال» یا زشتی نتیجهٔ نهایی هر انتخاب چشم دوخت. این بصیرت، که از ویژگیهای عارفان است، تنها راه نجات از دامهای فریبندهای است که راه را بر انسان میبندند.
- معسّر
- دشوار، سخت، کاری که به سختی و عُسرت انجام شود.
- میسّر
- آسان شده، فراهم، کاری که به آسانی و راحتی انجام شود.
- بازدان
- تشخیص بده، بشناس، تمیز بده.
- عاقبت
- سرانجام، پایان کار، نتیجهٔ نهایی.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.