قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۳ - در بیان آنک این اختلافات در صورت روش است نی در حقیقت راه› بیت ۵۱۵
M1:515 — خاکْ امین و هر چه در وی کاشتی / بیخیانت جنسِ آن برداشتی
M1:515
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
خاک امانتدار است و هر بذری که در آن بکاری، بدون هیچگونه خیانت یا تغییری، محصولی از همان جنس به تو بازمیگرداند.
مولانا در این بیت، برای توضیح یکی از مظاهر لطف و عدل الهی، به پدیدهای طبیعی و ملموس اشاره میکند: امانتداری خاک. خاک، به عنوان گیرندهی بذر، امین و درستکار است. اگر گندم بکاری، گندم درو میکنی و اگر جو بکاری، جو. خاک در این امانت «خیانت» نمیکند و ماهیت آنچه را به او سپردهای تغییر نمیدهد.
این بیت در ادامهی ابیات پیشین است که از تابش «خورشیدِ کرَم» و «پرتو دانش» الهی بر جهان بیجان (جمادات) سخن میگویند. مولانا توضیح میدهد که همین امانتداری و صداقت خاک، نتیجهی تابش آن نور عدل الهی است. در واقع، این ویژگی در ذات خاک نیست، بلکه موهبتی است که از جانب حق به او عطا شده تا نظام آفرینش بر اساس صدق و راستی استوار باشد.
این مثال ساده، زمینهای برای یک اصل عرفانی بزرگتر است: جهان هستی، آینهی صفات الهی است و هر پدیدهای، حتی خاکِ به ظاهر بیجان، از فیض و دادگری او نشانهای در خود دارد. امانتداری زمین، نمادی از این حقیقت است که در عالم معنا نیز، هر عمل و نیتی، نتیجهای همجنس خود به بار میآورد.
- امین
- امانتدار، معتمد، درستکار
- وی
- او (در اینجا: خاک)
- بیخیانت
- بدون دغلکاری، با کمال امانتداری
- جنسِ آن
- از همان نوع، همان چیز
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.