قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۴ - بیان خسارت وزیر درین مکر› بیت ۵۲۸
M1:528 — با چنان قادر خدایی کز عدم / صد چو عالم هست گرداند بدم
M1:528
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت به قدرت مطلق خداوند در آفرینش اشاره میکند؛ خدایی که میتواند در یک آن، از هیچ، صدها عالم بیافریند و وزیر نادان با چنین قدرتی در ستیز بود.
این بیت در ادامهٔ توصیف جهل و غفلت وزیر یهودی است که برای نابودی مسیحیان نقشه میکشید. مولانا عمل او را نه ستیز با یک دین، بلکه پنجه در پنجهٔ خودِ خداوند انداختن میداند.
نکتهٔ اصلی بیت، تأکید بر قدرت بینهایت آفرینش الهی است. وزیر با تمام مکر و حیلهاش، در برابر قدرتی ایستاده است که میتواند «از عدم»، یعنی از نیستی محض، نه تنها یک جهان، بلکه «صدها جهان» را در یک «دم» یا لحظه خلق کند. این تصویر، مقیاس حماقت وزیر را نشان میدهد: تلاشهای محدود و ناچیز یک انسان در برابر خالقی که ابعاد قدرت او فراتر از تصور است.
مولانا با این بیت، داستان را از یک جدال تاریخی میان ادیان فراتر برده و به یک اصل عرفانی پیوند میزند: هرگونه مخالفت با حق و حقیقت، در نهایت مبارزهای بیهوده با قدرت مطلق الهی است که سرچشمهٔ تمام هستی است. ابیات بعدی نیز همین مفهوم را با مثالهای دیگر (مانند عصای موسی در برابر سپاه فرعون) تقویت میکنند.
- قادر
- بسیار توانا، قدرتمند
- عدم
- نیستی، نبود، مقابلِ وجود
- هست گرداندن
- به وجود آوردن، خلق کردن، هستی بخشیدن
- بدم
- در یک دم، در یک لحظه، فوراً
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.