قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۵ - مکر دیگر انگیختن وزیر در اضلال قوم› بیت ۵۷۰
M1:570 — ای که چون تو در زمانه نیست کس / الله الله خلق را فریاد رس
M1:570
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
پیروان وزیر که او را ولی خدا میپندارند، با التماس از او میخواهند که به میانشان بازگردد، چرا که او را یگانه راهنما و پناه خود میدانند و بیحضور او خود را بیچاره و گمراه میبینند.
این بیت اوج استیصال و التماس مریدان و امیران شهر به وزیر ریاکار است. آنها که فریب زهد و کنارهگیری او را خوردهاند، او را نه یک انسان عادی، بلکه یک وجود بیهمتا و یگانه در زمانهٔ خود میدانند («ای که چون تو در زمانه نیست کس»). این نگاه اغراقآمیز و مطلقنگر، نشانهٔ وابستگی کورکورانه و خطرناک آنهاست.
فریاد آنها، «الله الله خلق را فریاد رس»، یک استغاثهٔ عمیق است. عبارت «الله الله» در اینجا هم برای سوگند دادن و تأکید شدید به کار رفته و هم نشاندهندهٔ آن است که آنها این وزیر را در جایگاه یک «فریادرس» الهی قرار دادهاند. از نظر آنها، نجات خلق از گمراهی و رنج، اکنون در دستان اوست و کنارهگیریاش، جفایی بزرگ در حق مردمی است که به او پناه آوردهاند.
مولانا با این بیت، روانشناسی مرید و مراد را به تصویر میکشد و نشان میدهد که چگونه نیاز روحی و عطش معنوی مردم میتواند آنها را تا مرز پرستش یک انسان پیش ببرد و چشمشان را بر حقیقت ببندد. این بیت، مقدمهای است برای نشان دادن عمق فاجعهای که این وزیر در حال رقم زدن آن است: او از همین نیاز مقدس مردم برای نابودی ایمانشان سوءاستفاده میکند.
- الله الله
- برای خاطر خدا، تو را به خدا (برای تأکید و سوگند)
- خلق
- مردم
- فریاد رس
- یاریکننده، به داد رسنده، نجاتدهنده
- زمانه
- روزگار، عصر
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.