قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۹ - اعتراض مریدان در خلوت وزیر› بیت ۶۴۷
M1:647 — انبیا چون جنس عِلّیّین بُدند / سوی عِلّیّینِ جان و دل شدند
M1:647
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
پیامبران چون سرشت و ذاتشان آسمانی و والا بود، به طور طبیعی به سوی امور متعالی و معنوی که همان بهشتِ جان و دل است، کشیده شدند.
این بیت در ادامهٔ بحث جبر و اختیار، به توضیح گرایش ذاتی انسانها میپردازد. مولانا بیان میکند که هر کسی به سوی چیزی کشیده میشود که با آن «همجنس» است. در بیت قبل، او کافران را به «سجّین» (پایینترین مرتبه) تشبیه کرد که به زندان (سجن) دنیا علاقهمندند. در این بیت، در مقابل، پیامبران را از جنس «علّیّین» (بلندترین جایگاه) معرفی میکند.
«علّیّین» در قرآن به جایگاه نیکوکاران و دفتر ثبت اعمال آنان اشاره دارد. مولانا از این واژه استفاده میکند تا بگوید سرشت پیامبران الهی و آسمانی است. به همین دلیل، تمام میل و حرکتشان به سوی «علّیّینِ جان و دل» است؛ یعنی به سوی مراتب والای روحانی، معنویت، و قرب به خداوند. این گرایش برای آنها یک انتخاب طبیعی و برآمده از ذاتشان است، نه یک تکلیف تحمیلی. همانطور که پرنده به سوی آشیانه خود پرواز میکند، پیامبران نیز به سوی اصل و مبدأ معنوی خود در حرکتاند.
- عِلّیّین
- بالاترین جایگاه در بهشت؛ مقام مقربان و نیکان. در قرآن ذکر شده است.
- جنس
- از نوعِ، از سنخِ، همسرشت
- بُدند
- بودند (شکل کهن)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.