M2:1252 — نار ضد نور باشد روز عدل / کان ز قهر انگیخته شد این ز فضل

Este verso establece una cosmología espiritual fundamental en la historia del hombre que plantó un espino. El espino representa el ego (nafs), cuyas características son ígneas y destructivas, como el Fuego del Infierno (نار, nār). Por el contrario, la solución que Rumi ha estado proponiendo —la guía de un maestro espiritual o la conexión con lo divino— es como la Luz (نور, nūr) del creyente.

Rumi explica aquí por qué la Luz puede extinguir el Fuego. No son simplemente dos fuerzas cualesquiera; son opuestos metafísicos que emanan de atributos divinos contrarios. El Fuego del Infierno, y por extensión el ego destructivo, surge del قهر (qahr) de Dios: Su severidad, Su justicia rigurosa, Su poder abrumador. La Luz de la fe, en cambio, surge del فضل (fażl) de Dios: Su gracia, Su favor inmerecido, Su generosidad desbordante.

El contexto es el «Día del Juicio» (روز عدل, rūz-e ʿadl), el momento en que las realidades últimas se revelan. En esa balanza cósmica, la Gracia y la Ira son los principios de los que derivan la salvación y la condenación. Por lo tanto, para extinguir el fuego del propio ego, uno debe buscar su opuesto: la luminosa agua de la Gracia, que se encuentra en el corazón del verdadero creyente.

این بیت به ریشه‌ی تضاد میان «نار» (آتش) و «نور» می‌پردازد که در ابیات قبل مطرح شد. مولانا توضیح می‌دهد که چرا نورِ مؤمن می‌تواند آتشِ نفس یا دوزخ را خاموش کند. دلیل این تضاد، در سرچشمه‌ی الهی این دو نهفته است.

آتش، نماد «قهر» و غضب خداوند است. این همان نیرویی است که در نفس اماره‌ی انسان به شکل خشم، شهوت و خودپرستی ظهور می‌کند و در آخرت، به صورت آتش دوزخ مجسم می‌شود. در مقابل، نور، تجلی «فضل» و رحمت بی‌کران الهی است. این نور در وجود انسان کامل، عارف یا مؤمن حقیقی می‌درخشد و سرچشمه‌ی عشق، بخشش و پاکی است.

بنابراین، تقابل آتش و نور، صرفاً یک تضاد فیزیکی نیست، بلکه بازتابی از تقابل دو صفت الهی جلال (قهر) و جمال (فضل) است. از آنجا که فضل و رحمت الهی بر غضب او پیشی دارد («سبقت رحمتی علی غضبی»)، نوری که از فضل سرچشمه گرفته، ذاتاً بر آتشی که از قهر پدید آمده، غلبه می‌کند. به همین دلیل است که همراهی با مردان حق (که صاحب نورند) می‌تواند آتش ویرانگر نفس را سرد و خاموش سازد.