M2:1312 — می‌درد می‌دوزد این خیاط کو / می‌دمد می‌سوزد این نفاط کو

Este verso utiliza dos metáforas para describir el poder oculto de Dios, el «Agente invisible» mencionado en los versos anteriores (M2:1304-1305). La primera imagen es la de un sastre que primero rasga la tela y luego la cose. Esto representa la capacidad de Dios para deshacer y rehacer, para llevar a un alma a la desesperación y luego restaurarla, para crear y destruir.

La segunda imagen es la de un naffāṭ, un lanzador de nafta o incendiario, que sopla para avivar el fuego y luego lo quema todo. Esta figura evoca el poder divino que puede tanto inspirar la vida (el «soplo») como consumir con el fuego de la prueba o la pasión espiritual. Ambas imágenes subrayan una acción paradójica y soberana.

Rumi pregunta «¿dónde está?» (kū?) no por ignorancia, sino para enfatizar la naturaleza oculta de este Agente. Vemos sus efectos por todas partes —un creyente devoto que de repente se vuelve un hereje, o viceversa (M2:1313)—, pero la Causa Primera permanece velada a los ojos ordinarios. El verso es una expresión de asombro ante el misterio de la acción divina en el mundo y en el alma humana.

این بیت در ادامه‌ی ابیات قبل، به جستجوی فاعل و نیروی پنهان در پشت پدیده‌های جهان می‌پردازد. مولانا پس از تشبیه جهان به خطی که نویسنده‌اش پنهان است و انسان به گویی که چوگان‌بازش ناپیداست، در اینجا دو تصویر دیگر به کار می‌گیرد:

1. خیاطی که می‌درد و می‌دوزد: این استعاره به قدرت مطلق خداوند در آفرینش و نابودی، یا تغییر و تحول دائمی احوال اشاره دارد. همان دستی که زندگی را «پاره» می‌کند (می‌میراند)، دوباره آن را در صورتی دیگر «می‌دوزد» (خلق می‌کند). این تصویر، جبران و ویرانی، قبض و بسط، و مرگ و زندگی را به عنوان دو روی یک سکه در دستان یک صنعتگر الهی نشان می‌دهد.

2. نفت‌اندازی که می‌دمد و می‌سوزاند: «نفّاط» در قدیم به کسی گفته می‌شد که با دمیدن در لوله‌ای، نفت را به سوی دشمن پرتاب و میدان جنگ را شعله‌ور می‌کرد. در اینجا، این تصویر به تأثیر نیروی الهی بر جان انسان اشاره دارد. خداوند همچون نفت‌اندازی است که با یک «دم» الهی، آتش عشق، ایمان، یا حتی کفر و انکار را در دل انسان شعله‌ور می‌سازد. بیت بعدی این موضوع را روشن‌تر می‌کند که چگونه یک صدیق به کافر و یک زاهد به زندیق تبدیل می‌شود. این دگرگونی‌های روحی شدید و ناگهانی، کار آن «نفّاط» غیبی است.

پرسش‌های «کو؟» (کجاست؟) در هر دو مصرع، پرسش‌هایی از سر حیرت و اذعان به غایب بودن این فاعل حقیقی از چشم ظاهر است. ما تنها آثار فعل او را می‌بینیم: دریدن و دوختن، دمیدن و سوختن؛ اما خود او را نمی‌بینیم.