قرائت› دفتر ۲› بخش ۲۶ - فرمودن والی آن مرد را کی این خاربن را کی نشاندهای بر سر راه بر کن› بیت ۱۳۴۶
M2:1346 — صبغة الله هست خُم رنگ هو / پیسها یک رنگ گردد اندرو
M2:1346
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
La inmersión en la esencia divina (el «Tinte de Dios») unifica y purifica el alma, eliminando todas sus imperfecciones y contradicciones para volverla de una sola naturaleza.
Este verso es el clímax de una serie de analogías que explican la transformación espiritual. Rumi compara el alma imperfecta con pan seco que cobra vida al unirse a un ser vivo, o con leña oscura que se vuelve luminosa al unirse al fuego. La imagen más poderosa es la de un animal muerto que, al caer en una salina, pierde su identidad corrupta y se convierte en sal pura.
Aquí, Rumi eleva la metáfora a un plano coránico, usando la frase ṣibghat Allāh (صبغة الله), «el Tinte de Dios». Este «tinte» es imaginado como una gran cuba de tintorero, que representa la esencia divina misma (Hū, «Él»). Cualquier cosa que entre en esta cuba —descrita como «manchada» o «jaspeada» (pīs)— pierde su multiplicidad de colores (sus defectos, sus contradicciones, su ego fragmentado) y emerge con un solo color: el color de Dios. Es una metáfora de la aniquilación mística (fanāʾ), donde el yo individual se disuelve en la Realidad única, volviéndose homogéneo con la divinidad.
- صبغة الله
- «El Tinte de Dios». Una frase del Corán (2:138) que los sufíes interpretan como la naturaleza o el carácter divino que el alma adquiere al sumergirse en la presencia de Dios.
- خُم
- Una gran cuba o tinaja, usada tradicionalmente para teñir, fermentar vino o almacenar. Aquí simboliza el ámbito de la esencia divina en el que el alma se sumerge para ser transformada.
- هو
- «Él». El pronombre absoluto para Dios en el sufismo, que señala la Esencia divina pura, más allá de todos los nombres y atributos. Es una de las invocaciones más profundas en el recuerdo de Dios (*dhikr*).
- پیسها
- Literalmente, «cosas manchadas, jaspeadas o con vitiligo». Simboliza la multiplicidad, la imperfección y la falta de unidad del alma antes de la transformación espiritual.
«رنگ خدا» یا همان ذات الهی، همچون خُم رنگرزی است که هر وجود ناخالص و پراکندهای را در خود حل میکند و به یگانگی و وحدت میرساند.
مولانا در اینجا از یکی از زیباترین تعابیر قرآنی، «صِبْغَةَ اللَّهِ» (رنگ الهی)، برای توضیح مفهوم تحول و یگانگی در عرفان استفاده میکند. او این «رنگ الهی» را به یک خُم بزرگ رنگرزی تشبیه میکند که رنگ آن، ذات خداوند (هو) است.
در ابیات قبل، مولانا نمونههایی از دگرگونی را ذکر کرده است: نان مرده با جان زنده میشود، هیزم تیره در آتش نور میگیرد، و لاشهٔ الاغ در شورهزار نمک میشود. این بیت، آن ایده را به اوج خود میرساند. «پیسهها» نماد کثرت، تفرقه، ناخالصی و تضادهای درونی وجود انسان و جهان مادی است؛ مانند بیماری پیسی که پوست را چندرنگ و لکهدار میکند. وقتی این موجودات پراکنده و چندرنگ در خُم ذات الهی فرو میروند، تمام تضادها و رنگهای فردی خود را از دست میدهند و به رنگ وحدت و یگانگی مطلق درمیآیند.
این بیت، مقدمهای است برای ابیات بعدی که در آن، آهن گداخته در آتش، هویت خود را فراموش کرده و فریاد «أنا النار» (من آتشم) سر میدهد. این همان مقام «فنا» در عرفان است؛ جایی که سالک در وجود معشوق ازلی محو میشود و به یگانگی میرسد.
- صبغة الله
- رنگ خدا؛ اصطلاحی قرآنی به معنای دین، سرشت و طبیعت الهی که در عرفان به معنای رنگ وحدت گرفتن و فنا شدن در ذات حق به کار میرود.
- خُم
- ظرف بزرگ سفالی، خمره، تغار. در اینجا برای رنگرزی یا شرابسازی به کار میرفته است.
- هو
- او (ضمیر سوم شخص مفرد مذکر در عربی)؛ از نامهای خداوند در عرفان که به ذات غیبی و غیرقابل توصیف او اشاره دارد.
- پیس
- دچار بیماری بَرَص یا پیسی؛ ابلق، چندرنگ. در اینجا کنایه از کثرت، تفرقه و ناخالصی است.
- اندرو
- درون او، در آن.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.