M2:1720 — دید موسی یک شبانی را به راه / کو همی‌گفت ای گزیننده اله

این بیت، نقطهٔ شروع یکی از مشهورترین داستان‌های مثنوی است که به تقابل دو نوع دینداری می‌پردازد: دینداری عالمانه و مبتنی بر شریعت (موسی) و دینداری عاشقانه و عامیانه (شبان).

مولانا با سادگی تمام صحنه را ترسیم می‌کند: موسی، پیامبر بزرگ الهی، در مسیر خود با یک چوپان ساده‌دل مواجه می‌شود. نکتهٔ کلیدی در مصراع دوم است، جایی که چوپان خدا را «گزیننده اله» می‌خواند. این عبارت نشان می‌دهد که با وجود زبان ساده و حتی در ظاهر کفرآمیز او که در ابیات بعدی می‌آید، معرفت اصلی را در دل دارد: او می‌داند که این خداست که بندگان را انتخاب می‌کند و هدایت در دست اوست. این انتخاب، اساس رابطهٔ عاشقانهٔ او با خداست.

این بیت مقدمه‌ای است برای نشان دادن اینکه خداوند به ظواهر و الفاظ کاری ندارد، بلکه به سوز و حال درونی بندگانش می‌نگرد. موسی در ابتدا این راز را درنمی‌یابد و چوپان را به خاطر کلماتش سرزنش می‌کند، اما بعداً از سوی خداوند عتاب می‌شود که «تو برای وصل کردن آمدی / نی برای فصل کردن آمدی». بنابراین، این بیت ساده، دریچه‌ای به سوی یکی از عمیق‌ترین مفاهیم عرفانی مثنوی یعنی اهمیت «باطن» و «عشق» بر «ظاهر» و «قواعد خشک» می‌گشاید.