قرائت› دفتر ۲› بخش ۳۵ - انکار کردن موسی علیه السلام بر مناجات شبان› بیت ۱۷۳۰
M2:1730 — چارق و پاتابه لایق مر تراست / آفتابی را چنینها کی رواست
M2:1730
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این حرفها و کارهایی که به خدا نسبت میدهی، مانند پوشاندن کفش و لباس، درخور مخلوقاتی مثل خودت است، نه آفریدگار که مانند خورشید، بینیاز و متعالی است.
این بیت بخشی از سخنان تند حضرت موسی خطاب به چوپان است. چوپان از فرط عشق و با زبان سادهی روستایی خود، به خداوند پیشنهاد خدمات جسمانی و مادی میدهد؛ کارهایی مانند شستن لباس، آوردن شیر و بوسیدن دست و پای او. موسی که پیامبر شریعت و تنزیه (پاک شمردن خداوند از صفات مخلوقات) است، از این سخنان برآشفته میشود و چوپان را به کفرگویی متهم میکند.
در این بیت، موسی با لحنی تحقیرآمیز به چوپان میگوید که این تصورات تو از خدا، در واقع بازتابی از نیازهای خود توست. «چارق و پاتابه» نماد نیازهای مادی و جسمانی یک انسان زمینی است. موسی میگوید اینها برای توِ نیازمند مناسب است، اما خداوند که همچون «آفتاب» است—نورانی، بینیاز، بخشنده و فراتر از هرگونه محدودیت مادی—از اینگونه خدمات و تصورات به کلی مبراست. این تقابل میان «تو» (چوپان زمینی) و «آفتاب» (خداوند متعال)، اوج نگاه شریعتمدارانه و عقلانی موسی را در این داستان نشان میدهد که هر چیزی را در جایگاه تعریفشدهی خود میبیند و از قیاس خالق به مخلوق بیزار است.
- چارق
- نوعی کفش یا پاپوش روستایی که از چرم ساخته میشد.
- پاتابه
- نوارهای پارچهای بلند که در قدیم به دور ساق پا میپیچیدند.
- مر تراست
- برای توست، شایستهی توست (ساختار دستوری کهن).
- رواست
- جایز است، شایسته است، سزاوار است.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.