قرائت› دفتر ۲› بخش ۳۷ - وحی آمدن موسی را علیه السّلام در عذر آن شبان› بیت ۱۷۷۹
M2:1779 — گام پای مردم شوریده خوَد / هم ز گام دیگران پیدا بوَد
M2:1779
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
موسی توانست چوپان را در بیابان پیدا کند، زیرا رد پای یک انسان بیقرار و عاشق، با قدمهای نامنظم و آشفتگیاش، از رد پای آدمهای عادی قابل تشخیص است.
این بیت در بطن داستان موسی و چوپان قرار دارد. پس از آنکه خداوند موسی را به خاطر توبیخ چوپانِ عاشق، عتاب میکند، موسی پشیمان شده و برای دلجویی از او به بیابان میدود. مولانا توضیح میدهد که چگونه موسی توانست رد چوپان را در آن گسترهی بیابان بیابد. پاسخ در همین بیت نهفته است: حال درونی انسان بر رفتار بیرونی او اثر میگذارد. قدمهای یک انسان «شوریده» - کسی که از عشق و هیجان روحی سرگشته و بیقرار است - مانند قدمهای یک فرد عادی، منظم و مستقیم نیست. این آشفتگی و بیقراری درونی، خود را در رد پایی نامنظم، کج و معوج و کاملاً منحصربهفرد نشان میدهد. بیتهای بعدی این تفاوت را با تشبیههایی زیبا توصیف میکنند: گاهی قدمهایش مثل حرکت رخ در شطرنج است، گاهی مثل راه رفتن پیل، گاهی چون موج و گاهی چون ماهی. در نگاه عرفانی مولانا، عشق حقیقی، انسان را از چارچوبهای عادی و حسابشدهی عقل خارج میکند و این «دیوانگی» مقدس، در تمام شئون زندگی او، حتی در راه رفتنش، آشکار میشود.
- شوریده
- آشفتهحال، عاشق بیقرار، کسی که از هیجان درونی آرامش ندارد.
- خوَد
- در اینجا به معنی «ذاتاً»، «به خودی خود».
- گام پا
- جای پا، رد پا، اثر قدم.
- پیدا بوَد
- آشکار است، مشخص است، معلوم است.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.