قرائت› دفتر ۲› بخش ۳۷ - وحی آمدن موسی را علیه السّلام در عذر آن شبان› بیت ۱۸۰۳
M2:1803 — این زمین از حلمِ حق دارد اثر / تا نجاست بُرد و گلها داد بَر
M2:1803
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت، زمین را نمادی از «حلم» (بردباری) خداوند میداند که پلیدیها و نقصهای ما را میگیرد و به جای آن، زیبایی و کمال به ما بازمیگرداند.
مولانا در این بیت، برای ملموس کردن مفهوم «حلم» الهی، از یک مثال زمینی و قدرتمند استفاده میکند. خداوند به موسی(ع) توضیح میدهد که همانطور که زمین، این آفریدهی خداوند، از صفت بردباری او اثری در خود دارد، عبادتهای ناقص و آلودهی بندگان را نیز میپذیرد.
زمین، هرگونه نجاست و آلودگی را در دل خود فرو میبرد و آن را به عنصری برای رشد و شکوفایی تبدیل میکند. این فرآیند تبدیل پلیدی به زیبایی (دادن گل در ازای گرفتن نجاست)، نمونهی کوچکی از رفتار خداوند با بندگانش است. همانطور که در بیتهای قبل اشاره شد، ذکر و نماز ما ممکن است به «تشبیه» و درک ناقص آلوده باشد، اما لطف خداوند این آلودگیها را میپوشاند و ذات خالص عبادت را میپذیرد.
این تصویر، انسان را به تأمل وامیدارد. وقتی خاکِ بیجان چنین ظرفیت و بخشندگیای دارد، انسانی که از پذیرش خطاهای دیگران یا تبدیل نقصهای خود به کمال عاجز است، در واقع از خاک نیز پستتر است. این همان نتیجهای است که در بیتهای بعدی، کافر از مقایسهی خود با خاک میگیرد و آرزو میکند که ای کاش خاک بود: «یا لَیْتَنی کُنْتُ تُراباً».
- حلم
- بردباری، شکیبایی، چشمپوشی از گناه و خطا
- نجاست
- پلیدی، آلودگی، ناپاکی
- داد بَر
- ثمر داد، به بار آورد، محصول داد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.