قرائت› دفتر ۲› بخش ۵۷ - حمله بردن سگ بر کور گدا› بیت ۲۳۶۵
M2:2365 — علم چون آموخت سگ رست از ضلال / میکند در بیشهها صید حلال
M2:2365
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که حتی یک سگ نیز با آموختن دانش (در اینجا، فن شکار)، از گمراهی نجات پیدا میکند و کارش ارزشمند و حلال میشود.
این بیت در میانهٔ داستان سگی است که به یک گدای نابینا حمله کرده است. مولانا این سگِ بیارزش را با سگ شکاری تعلیمدیده مقایسه میکند. سگ شکاری به واسطهٔ «علم» یا دانشی که آموخته (یعنی فنون شکار برای صاحبش)، از وضعیت پست و «ضلالت» یک سگ ولگرد رها میشود. عمل او، یعنی شکار کردن، هدفی مشخص و ارزشمند پیدا میکند و شکاری که میآورد از نظر شرعی «حلال» محسوب میشود.
نکتهٔ اصلی مولانا این است که دانش و معرفت، حتی یک حیوان را تعالی میبخشد و عمل او را از بیهودگی به سوی معنا و ارزش هدایت میکند. این بیت مقدمهای است برای نشان دادن اهمیت معرفت و شناخت برای انسان. در ابیات بعدی، مولانا این موضوع را گسترش میدهد و میگوید سگی که «عارف» شد، به مقام اصحاب کهف رسید. بنابراین، «علم» در اینجا صرفاً یک مهارت فنی نیست، بلکه نمادی از هر نوع آگاهی و معرفتی است که موجود را از طبیعت کور و غریزیاش فراتر میبرد و به او جایگاهی ارزشمندتر میبخشد.
- رست
- رها شد، نجات یافت
- ضلال
- گمراهی، سرگشتگی
- صید حلال
- شکاری که از نظر شرعی خوردن آن مجاز است (در اینجا، شکاری که سگ برای صاحبش میگیرد نه برای خودش)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.