قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۶ - باز جواب گفتن ابلیس معاویه را› بیت ۲۶۹۶
M2:2696 — هر کجا بینم نهال میوهدار / تربیتها میکنم من دایهوار
M2:2696
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ابلیس میگوید که کار او وسوسه کردن و پروراندن استعدادهای شر در انسانهاست، همانطور که یک دایه نهالی را که قابلیت میوه دادن دارد، پرورش میدهد.
این بیت بخشی از پاسخ ابلیس به معاویه است. ابلیس در اینجا نقش خود را در جهان توضیح میدهد و خود را نه خالق شر، بلکه «مربی» و آشکارکنندهٔ استعدادهای نهفته معرفی میکند. او خود را به یک باغبان یا دایه تشبیه میکند که وقتی نهالی با قابلیت میوه دادن (نماد انسانی با استعداد شر) میبیند، آن را پرورش میدهد تا به ثمر بنشیند.
این تصویر، دیدگاه عرفانی پیچیدهای را در مورد نقش شر بیان میکند. از نظر مولانا، ابلیس وسیلهای برای امتحان و غربال انسانهاست. او خوبی را به بدی تبدیل نمیکند، بلکه صرفاً زمینهای فراهم میآورد تا استعدادهای درونی افراد (چه خیر و چه شر) شکوفا و آشکار شوند. همانطور که در بیت بعدی میگوید، او درختان خشک و بیثمر را نیز قطع میکند. بنابراین، او خود را عامل تمایز و جدا کردن نیک از بد در باغ هستی میداند.
- نهال میوهدار
- درخت جوان و کوچکی که قابلیت میوه دادن دارد؛ در اینجا استعاره از انسانی است که استعداد و زمینهٔ شرارت در وجود او هست.
- تربیت
- پرورش دادن، رسیدگی کردن، به بار آوردن.
- دایهوار
- مانند دایه، همچون پرستار و پرورشدهنده.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.