قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۹ - باز تقریر ابلیس تلبیس خود را› بیت ۲۷۳۱
M2:2731 — من بدی کردم پشیمانم هنوز / انتظارم تا دیَم گردد تموز
M2:2731
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ابلیس میگوید: من تنها یک گناه مرتکب شدم و هنوز در حال توبه و انتظار برای بخشش هستم، اما شما انسانها هر روز گناه میکنید و آن را به گردن من میاندازید.
در این بخش از مثنوی، مولانا زبان حال ابلیس را بیان میکند که از انسانها شکایت دارد. ابلیس استدلال میکند که گناه اصلی او تنها یک مورد بوده است: سرپیچی از فرمان خدا برای سجده بر آدم. او ادعا میکند که از همان یک خطا پشیمان است و در انتظار لطف و رحمت الهی به سر میبرد تا «دی» (نماد قهر و دوری) او به «تموز» (نماد مهر و نزدیکی) بدل شود.
این بیت، بخشی از یک استدلال پیچیدهتر است. ابلیس با این حرف، گناهان مستمر و روزمرهی انسان را که ناشی از حرص و نفس خود اوست، به رخش میکشد. او میگوید: «شما که دائم در حال گناه کردن هستید، چرا خطاهای خود را به گردن من میاندازید که فقط یک خطا کردم و هنوز چشم به راه بخشایشم؟»
نکتهی عمیقتر مولانا در این داستان این است که انسان نباید با فرافکنی، مسئولیت اعمال خود را به گردن یک نیروی خارجی مانند شیطان بیندازد. ریشهی اصلی لغزشها، نفس خود انسان (نفسک السودا) است. ابلیس در اینجا به ابزاری برای برجسته کردن این ضعف بشری تبدیل شده است.
- دی
- ماه دهم سال شمسی، نماد سرما، سختی و دوری از رحمت
- تموز
- از ماههای سریانی معادل اواسط تابستان، نماد گرما، لطف و قرب الهی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.