قرائت› دفتر ۲› بخش ۷۰ - باز الحاح کردن معاویه ابلیس را› بیت ۲۷۴۱
M2:2741 — در حدیث راست آرام دلست / راستیها دانهٔ دام دلست
M2:2741
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
سخن راست برای دل انسان آرامشبخش است و صداقت و راستی، دلها را به سوی خود جذب میکند و آنها را به اسارت میکشد.
این بیت در ادامهٔ گفتگوی معاویه با ابلیس آمده است. معاویه در حال توضیح این نکته است که چگونه میتوان راست را از دروغ تشخیص داد. او میگوید که کلام راست، ذاتاً آرامبخش است و قلب انسان با شنیدن آن به سکون و اطمینان میرسد، همانطور که از دروغ، دچار تردید و اضطراب میشود.
در مصرع دوم، مولانا از یک تصویر زیبا استفاده میکند: «راستیها دانهٔ دام دلست». همانطور که پرندهای به شوق دانه در دام میافتد، دل انسان نیز شیفتهٔ راستی و صداقت است و به سوی آن کشیده میشود. راستی، جاذبهای دارد که قلبهای سالم و پاک را شکار میکند و به خود متمایل میسازد. بنابراین، معیار تشخیص حقیقت، خودِ دل است؛ دلی که بیمار و اسیر هوا و هوس نباشد، به طور طبیعی آرامش را در صداقت و ناآرامی را در دروغ بازمیشناسد.
- حدیث راست
- سخن راست، گفتار درست
- آرام دل
- آرامش قلب، اطمینان خاطر
- دانهٔ دام دل
- دانهای که برای به دام انداختن دل به کار میرود؛ کنایه از جاذبهٔ شدید
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.