قرائت› دفتر ۲› بخش ۸۱ - متردد شدن در میان مذهبهای مخالف و بیرونشو و مخلص یافتن› بیت ۲۹۳۶
M2:2936 — بر امید راست کژ را میخرند / زهر در قندی رود آنگه خورند
M2:2936
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
انسانها به امید رسیدن به حقیقت، فریب باطل را میخورند؛ همانطور که زهر را فقط زمانی میتوان به کسی خوراند که در شیرینی پنهان شده باشد.
این بیت در ادامهٔ بحث مولانا دربارهٔ رابطهٔ «حق» و «باطل» است. او توضیح میدهد که باطل و دروغ برای فریب مردم، خود را به شکل حق و راستی درمیآورند. همانطور که سکهٔ تقلبی به اعتبار وجود سکهٔ اصلی ساخته و خرج میشود، عقاید و مسیرهای انحرافی نیز با تقلید از حقیقت، خود را جذاب جلوه میدهند.
مصراع اول میگوید که مردم به امید یافتن «راست» (حقیقت، اصالت)، «کژ» (کجی، باطل) را میخرند. یعنی انگیزهٔ اصلی انسانها جستجوی حقیقت است، اما همین اشتیاق، آنها را در برابر نسخههای بدلی و دروغین آسیبپذیر میکند.
مصراع دوم این ایده را با یک تصویر قدرتمند و ملموس بیان میکند: هیچکس زهر را به تنهایی نمیخورد. برای خوراندن زهر، باید آن را در چیزی شیرین و دلپذیر مانند قند یا شیرینی پنهان کرد. در این تمثیل، «زهر» همان باطل و کجی است و «قند» همان ظاهر فریبنده و حقیقینمای آن است. میل ما به شیرینیِ حقیقت است که باعث میشود گاهی زهرِ باطل را نادانسته ببلعیم. بنابراین، وجود مسیرهای انحرافی و باطل، خود گواهی بر وجود حقیقتی اصیل و شیرین است که همگان در جستجوی آن هستند.
- کژ
- کج، نادرست، باطل، تقلبی
- قندی
- مقداری قند، یک تکه شیرینی
- رود
- برود، داخل شود
- آنگه
- آنگاه، سپس
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.