قرائت› دفتر ۲› بخش ۸۱ - متردد شدن در میان مذهبهای مخالف و بیرونشو و مخلص یافتن› بیت ۲۹۴۹
M2:2949 — مینماید مار اندر چشم مال / هر دو چشم خویش را نیکو بمال
M2:2949
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اگر ثروت و امور دنیوی در نظرت زشت و همچون مار گزنده است، در دید خود شک کن و چشمانت را خوب بمال تا حقیقت را ببینی، زیرا ممکن است در تشخیص خطا کرده باشی.
این بیت در ادامهٔ بحث تمییز و تشخیص حقیقت از باطل آمده است. مولانا پیش از این گفته بود که نه میتوان همهٔ مدعیان معنویت را بر حق دانست و نه همه را باطل شمرد. هنر عارف، مانند تاجر خبره، در همین تشخیص است.
در اینجا مولانا به یک خطای رایج در میان برخی زاهدان اشاره میکند: بدبینی مطلق به دنیا و ثروت. او میگوید اگر «مال» (نماد امور دنیوی) در چشم تو فقط به شکل «مار» (نماد خطر و شر) به نظر میرسد، شاید این نگاه حاصل یک توهم یا پیشداوری باشد. دعوت به «مالیدن چشم» کنایهای است از بازنگری در دیدگاه خود و زدودن غبار تعصب و قضاوت عجولانه. این بیت هشداری است علیه زهد افراطی و یکجانبهنگری که هر امر دنیوی را ذاتاً پلید میشمارد. در نگاه مولانا، دنیا میتواند وسیلهای برای تعالی باشد، همانطور که میتواند حجاب راه شود؛ مهم، بصیرت و نیت سالک است، نه حذف کامل صورت مسئله.
- مینماید
- به نظر میرسد، جلوه میکند
- اندر
- در، داخلِ
- مال
- دارایی، ثروت، امور دنیوی
- نیکو بمال
- خوب بمال، با دقت پاک کن (کنایه از بازنگری و رفع خطا در دید)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.