M2:40 — چونک زاغان خیمه بر بهمن زدند / بلبلان پنهان شدند و تن زدند

مولانا در این بخش از مثنوی، اهمیتِ انتخابِ همنشین و تأثیر محیط بر حالِ درونی انسان را توضیح می‌دهد. او پیش از این بیت، خوابِ اصحاب کهف را ستایش کرده و آن را نوعی بیداری معنوی در برابر دنیای پر از جهلِ دقیانوس دانسته است. این بیت، همان مفهوم را در قالب یک تصویر طبیعی و زیبا بیان می‌کند.

• کلاغ‌ها (زاغان) نماد افراد جاهل، مادی‌گرا و بی‌ذوق هستند که صدایشان ناهنجار است و حضورشان نشانهٔ بی‌برگی و زمستان معنوی است.
• بهمن که از ماه‌های سرد زمستان است، کنایه از دوران غلبهٔ جهل، تاریکی و حاکمیتِ ارزش‌های مادی است. «خیمه زدن» کلاغ‌ها در این ماه، به معنای استقرار و سلطهٔ این نیروهای منفی است.
• بلبلان در مقابل، نماد عاشقان، عارفان و صاحبان اسرار الهی هستند که نغمه‌شان در وصف «گل» (نماد معشوق ازلی و تجلیات حق) است.

همان‌طور که بلبل در نبودِ گل و در سرمای زمستان نمی‌خواند و پنهان می‌شود، مردان حق نیز در زمانه‌ای که جهل و مادیت حاکم است، سکوت اختیار می‌کنند و به انزوا می‌روند. سخن گفتن و آشکار کردنِ اسرار در چنین محیطی، بی‌فایده و حتی خطرناک است. این سکوت، نه از سر ضعف، بلکه از روی حکمت و برای حفظ «ناموس» یا همان گوهر معرفت است.