قرائت› دفتر ۲› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۴۹
M2:49 — پنج حسی هست جز این پنج حس / آن چو زر سرخ و این حسها چو مس
M2:49
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
علاوه بر حواس پنجگانهٔ جسمانی که همه میشناسیم، پنج حس برتر و باطنی نیز وجود دارد که ارزش آن در برابر حواس ظاهری، مانند ارزش طلا در برابر مس است.
مولانا در اینجا دو نوع ادراک و شناخت را در برابر هم قرار میدهد. یکی شناخت از طریق حواس پنجگانهٔ ظاهری (بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه) است که آن را به «مِس» تشبیه میکند؛ فلزی کمارزش که به دنیای مادی و حیوانی تعلق دارد. این همان «حس خفاش» و «راه خران» است که در بیتهای قبل به آن اشاره کرد.
در مقابل، «پنج حس دیگر» قرار دارد که حواس باطنی و روحانی هستند. اینها ابزارهای ادراک عالم معنا و حقیقتاند و به جان و روح تعلق دارند. مولانا ارزش این حواس را همچون «زر سرخ» یا طلای خالص میداند. این حواس، انسان را به سوی «مشرق» و سرچشمهٔ نور معرفت الهی هدایت میکنند.
این بیت، مقدمهای است برای بیت بعدی که میگوید در بازار قیامت و حقیقت، تنها حس طلایی (ادراک روحانی) خریدار دارد و حس مِسی (ادراک مادی) بیاعتبار و بیارزش خواهد بود. بنابراین، مولانا انسان را به پرورش و توجه به حواس باطنی خود فرامیخواند تا بتواند ارزش حقیقی را از امور ظاهری و فانی تشخیص دهد.
- زر سرخ
- طلای خالص، طلای ناب و پرارزش
- مس
- فلزی کمارزش در مقایسه با طلا، نماد امور مادی و دنیوی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.